Wtorek

Czytania

(Mi 5, 1-4a)
Tak mówi Pan: "A ty, Betlejem Efrata, najmniejsze jesteś wśród plemion judzkich. Z ciebie Mi wyjdzie Ten, który będzie władał w Izraelu, a pochodzenie Jego od początku, od dni wieczności. Przeto Pan wyda ich aż do czasu, kiedy porodzi mająca porodzić. Wtedy reszta braci Jego powróci do synów Izraela. I powstanie i będzie ich pasterzem mocą Pana, przez majestat imienia Pana Boga swego. Będą żyli bezpiecznie, bo Jego władza rozciągnie się aż do krańców ziemi. A On będzie pokojem".

(Ps 13, 6)
REFREN: Raduj się, duszo, w Bogu, Zbawcy moim

Ja zaś zaufałem Twemu miłosierdziu,
niech się moje serce cieszy z Twej pomocy.
Będę śpiewać Panu,
który mnie obdarzył dobrem.

Aklamacja
Szczęśliwa jesteś, Najświętsza Panno Maryjo, i godna wszelkiej chwały, bo z Ciebie narodziło się słońce sprawiedliwości, Chrystus, który jest naszym Bogiem.

(Mt 1, 1-16. 18-23)
Rodowód Jezusa Chrystusa, syna Dawida, syna Abrahama. Abraham był ojcem Izaaka; Izaak ojcem Jakuba; Jakub ojcem Judy i jego braci; Juda zaś był ojcem Faresa i Zary, których matką była Tamar. Fares był ojcem Ezrona; Ezron ojcem Arama; Aram ojcem Aminadaba; Aminadab ojcem Naassona; Naasson ojcem Salmona; Salmon ojcem Booza, a matką była Rachab. Booz był ojcem Obeda, a matką była Rut. Obed był ojcem Jessego, a Jesse ojcem króla Dawida. Dawid był ojcem Salomona, a matką była dawna żona Uriasza. Salomon był ojcem Roboama; Roboam ojcem Abiasza; Abiasz ojcem Asy; Asa ojcem Jozafata; Jozafat ojcem Jorama; Joram ojcem Ozjasza; Ozjasz ojcem Joatama; Joatam ojcem Achaza; Achaz ojcem Ezechiasza; Ezechiasz ojcem Manassesa; Manasses ojcem Amosa; Amos ojcem Jozjasza; Jozjasz ojcem Jechoniasza i jego braci w czasie przesiedlenia babilońskiego. Po przesiedleniu babilońskim Jechoniasz był ojcem Salatiela; Salatiel ojcem Zorobabela; Zorobabel ojcem Abiuda; Abiud ojcem Eliakima; Eliakim ojcem Azora; Azor ojcem Sadoka; Sadok ojcem Achima; Achim ojcem Eliuda; Eliud ojcem Eleazara; Eleazar ojcem Mattana; Mattan ojcem Jakuba; Jakub ojcem Józefa, męża Maryi, z której narodził się Jezus, zwany Chrystusem. Z narodzeniem Jezusa Chrystusa było tak. Po zaślubinach Matki Jego, Maryi, z Józefem, wpierw nim zamieszkali razem, znalazła się brzemienną za sprawą Ducha Świętego. Mąż Jej, Józef, który był człowiekiem sprawiedliwym i nie chciał narazić Jej na zniesławienie, zamierzał oddalić Ją potajemnie. Gdy powziął tę myśl, oto anioł Pański ukazał mu się we śnie i rzekł: "Józefie, synu Dawida, nie bój się wziąć do siebie Maryi, twej Małżonki; albowiem z Ducha Świętego jest to, co się w Niej poczęło. Porodzi Syna, któremu nadasz imię Jezus, On bowiem zbawi swój lud od jego grzechów". A stało się to wszystko, aby się wypełniło słowo Pańskie powiedziane przez Proroka: "Oto Dziewica pocznie i porodzi Syna, któremu nadadzą imię Emmanuel", to znaczy: "Bóg z nami".

Rozważania do czytań

o. Mieczysław Łusiak SJ

Bóg jest w historii!
Jakże ważne dla historii zbawienia było narodzenie osób wymienionych w dzisiejszej Ewangelii! A przecież nie wszyscy oni byli „święci”. Bóg pisze prosto na krzywych liniach ludzkiego życia i na krzywych liniach historii świata.
Maryja nie wzięła się znikąd. I znikąd nie wziął się Bóg-Człowiek, Jej Syn. Przypomina nam o tym dzisiejsze święto i dzisiejsza Ewangelia. Dobro nie bierze się znikąd. Zawsze jest owocem jakieś historii, niekoniecznie pięknej i dobrej, tak jak nie zawsze piękna i dobra była historia Izraela, historia protoplastów Maryi i Jej Syna. Skoro Bóg jest obecny w historii, to dlatego nie jest ona nigdy do końca zła. Z każdego złego zawirowania historii Bóg potrafi wydobyć wielkie dobro i doprowadzić historię do szczęśliwego końca.
o. Mieczysław Łusiak SJ

Bractwo Słowa Bożego

Komentarze do poszczególnych czytań przygotowane przez Bractwo Słowa Bożego

Komentarz do pierwszego czytania

W socjologii władzy oraz geopolityce dominują pojęcia „centrum” i „peryferii”. Siła, wpływ oraz kluczowe decyzje polityczne ogniskują się w metropoliach, podczas gdy prowincja pozostaje dla nich biernym tłem. Prorok Micheasz odwraca tę światową logikę, wskazując nie na potężną Niniwę czy osiadłą na Syjonie Jerozolimę, lecz na nic nieznaczące Betlejem.
W języku hebrajskim pojawia się tu przejmujący kontrast: Betlejem Efrata jest ṣā‘îr – zbyt małe, nieistotne, by liczyć się wśród tysięcy Judy. Nazwa miejscowości Bêṯ leḥem oznacza dosłownie „Dom chleba”, a Ep̄rāṯāh odwołuje się do owocności. Właśnie z tego niepozornego miejsca ma wyjść mōšēl – Władca, którego początki sięgają „dni wieczności” (mî-qeḏem). Micheasz zapowiada również tajemniczą yôlēḏāh – „tą, która ma porodzić”, co stanowi starotestamentalny typ Matki Mesjasza.
Św. Hieronim w swoich listach zachwycał się Betlejem jako miejscem, gdzie Bóg poślubił pokorę. Boży styl działania pozostaje stały: Jahwe nie objawia swojej mocy w pompującym pychę władców spektaklu, lecz w cichej dojrzałości skromnych początków. Narodzenie Maryi w cieniu jej proroctwa podpowiada, że prawdziwa wielkość człowieka mierzy się gotowością do stania się miejscem, w którym Bóg wydaje swój owoc.

Komentarz do psalmu

W XVII wieku Johannes Kepler, opisując ruchy planet, sformułował koncepcję Harmonices Mundi – „harmonii świata”, według której cały wszechświat jest gigantycznym instrumentem wygrywającym chwałę Stwórcy. Psalm 96 wpisuje się dokładnie w ten nurt kosmicznej liturgii, wykraczając daleko poza czysto ludzki zachwyt.
Kluczowym wezwaniem psalmu jest odśpiewanie Panu šîr ḥāḏāš – „pieśni nowej”. W biblijnej teologii pieśń nowa nie oznacza jedynie świeżej melodii, lecz nowy stan ducha wywołany paschalnym doświadczeniem zbawienia. W drugiej części utworu psalmista włącza do chóru cały kosmos: niebiosa się radują, ziemia się weseli, morze szumi, a drzewa wykrzykują z radości (y'ran'nû). To wszystko jest personifikacją natury, która czuje zbliżający się czas naprawy świata.
Św. Jan Chryzostom zauważał, że gdy człowiek milknie i zapomina o wielbieniu Boga, natura przejmuje jego rolę, stając się żywym świadkiem Bożego królowania. Widzimy zatem, że nie jest ona dla nas jedynie bezdusznym zasobem, ale współuczestnikiem historii zbawienia. Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny jest w tej optyce świtem nowego stworzenia – początkiem odnowienia harmonii wszechświata, w którym natura i łaska wreszcie mówią jednym głosem.

Komentarz do drugiego czytania

W analizie systemowej pojęcie matrycy oznacza pierwotny wzorzec, według którego kształtowane są wszystkie pozostałe elementy. Św. Paweł w Liście do Rzymian odsłania przed nami Boską architekturę zbawienia, używając greckiego terminu prothesis – przedwiecznego zamysłu Boga, który całkowicie uprzedza ludzką historię i opiera się na relacji miłości.
Apostoł precyzyjnie opisuje następowanie łaski: od przedwiecznego poznania (proegnō), przez przeznaczenie (proōrisen), aż do usprawiedliwienia i uwielbienia. W uroczystość Narodzenia Najświętszej Maryi Panny słowa te pogłębiają swe znaczenie. Maryja stanowi najdoskonalsze urzeczywistnienie tej Pawłowej wizji – jest pierwowzorem odkupionego człowieka i żywą ikoną (eikōn) swojego Syna.
Św. Tomasz z Akwinu w Sumie Teologicznej podkreśla, że Boże przeznaczenie nie ogranicza wolności, lecz ją wyzwala. Sobór Watykański II w konstytucji Lumen Gentium dodaje, że Maryja ukazuje cel i sens powołania każdego z nas. Jej przykład pokazuje, że Bóg z niezwykłą dokładnością potrafi wpleść wydarzenia naszego życia w plan dobra, w którym Jego łaska zawsze wyprzedza nasze działanie.

Komentarz do Ewangelii

W starożytnym świecie rodowód (biblos geneseōs) pełnił funkcję politycznego i społecznego paszportu. Wywoływał dumę, legitymizował prawo do władzy oraz potwierdzał czystość krwi. Ewangelista Mateusz, rozpoczynając swoją opowieść od genealogii Jezusa, z zewnątrz stosuje ten klasyczny schemat, by następnie wewnątrz całkowicie go rozbić i przebudować.
W patriarchalnym rodowodzie Mateusz czyni coś absolutnie precedensowego: wymienia cztery kobiety. Nie są to jednak nieskazitelne wzory, lecz postacie uwikłane w skomplikowane i dramatyczne historie: Tamar, Rachab, Rut oraz żona Uriasza (Betszeba). Każda z nich nosiła stygmat wykluczenia, grzechu lub obcości. Dopiero na końcu pojawia się Maryja, przy której ewangelista zmienia stały rytm gramatyczny: nie pisze już, że Józef zrodził Jezusa, lecz używa strony biernej – „Maryja, z której zrodził się (ex hēs egennēthē) Jezus”. Narodzenie z Ducha Świętego (ek Pneumatos Hagiou) przełamuje biologiczny determinizm.
Św. Ambroży zauważał z podziwem, że Chrystus nie brzydził się wejść w rodowód pełen ludzkich pęknięć, aby pokazać, że przychodzi uzdrowić dokładnie to, co słabe i połamane. W Maryi historia ludzka osiąga swój punkt zwrotny: Boski Emanouēl („Bóg z nami”) przestaje być tylko obietnicą, a staje się ciałem. Bóg nie czeka na idealne warunki, by wejść w nasze życie – wchodzi w sam środek naszej nieidealnej historii, by uczynić ją miejscem poczęcia się łaski.

Komentarze do czytań i Ewangelii zostały przygotowane przez ks. Piotra Lipca

Książka na dziś

Siedem filarów pokoju

Abp Fulton J. Sheen

Przeznaczenie arcybiskupa Fultona J. Sheena było zakodowane w samym jego nazwisku – w języku gaelickim „Fulton” oznacza wojnę, a „Sheen” – pokój. Celem życia Sheena było zaprowadzanie pokoju, ale realizując to powołanie, nieuchronnie napotykał wiele przeszkód na drodze do tego szlachetnego ideału. Jego imię przepowiadało rodzaj życia, jakie miał prowadzić: nieustanną walkę z siłami ciemności w imię pokoju Królestwa Chrystusowego. Mądrość arcybiskupa Sheena nieustannie zaskakuje swoją aktualnością. To, co napisał i powiedział w 1944 roku, jest doskonałą odpowiedzią na pytania o nasz świat, w tak wielu miejscach nękany koszmarem wojny. To jedna z najdokładniej nakreślonych analiz przyczyn leżących u podstaw wojny, połączona z opartym na przedwiecznej mądrości i zdrowym rozsądku, pełnym nadziei programem dążenia do prawdziwego zwycięstwa i budowania prawdziwego pokoju.

Książka do nabycia w Księgarni Mateusza.