www.mateusz.pl/pastores

PASTORES

Ksiądz ponad prawem?

Zima 2010

 

Tekst pochodzi z kwartalnika Pastores, 1/2010

Drodzy Czytelnicy!

Epoka posoborowa to dla kapłanów czas poszukiwania swej tożsamości w kontekście świata podlegającego gwałtownym przemianom. Ostateczny kres konstantyńskiego projektu Kościoła funkcjonującego w świecie „na szczególnych prawach” oznacza również dla pasterzy Kościoła konieczność redefiniowania ich miejsca w porządku prawnym i społecznym. Temat niniejszego numeru wpisuje się w ten proces.

1. Po wiekach doświadczeń z wyłączaniem duchownych spod jurysdykcji państwa (ks. G. Ryś), obecnie nikt nie ma chyba wątpliwości: ksiądz jest obywatelem pośród obywateli, podlegającym – jak oni – prawu. Mimo to zdarza się jednak, iż kapłan wchodzi w konflikt z prawem. Co to oznacza dla wspólnoty eklezjalnej, a co dla społeczności cywilnej? Wypada wpierw zauważyć, iż oprócz przestępstw, które są ewidentnym udziałem w mysterium iniquitatis, bywają również takie wykroczenia przeciwko prawu, które wydają się być tragiczną koniecznością – ostatecznie przynoszą nie przekleństwo, lecz błogosławieństwo. W niniejszym numerze możemy znaleźć studium trzech postaci, które w swym życiu musiały się zmierzyć z sytuacją konfliktu lojalności, a w tym nie dało się „nie przekroczyć prawa”.

Przypadek pierwszy, fikcyjny, to postać księdza, bohatera Mocy i chwały Grahama Greene’a, miotającego się rozpaczliwie w świecie regulowanym przez sprzeczne dyspozycje różnych porządków prawnych (ks. D. Jastrząb). Dwa kolejne przypadki to dwie pomnikowe postacie z niedawnej historii Kościoła w Polsce: św. Zygmunt Szczęsny Feliński (T. Pulcyn) oraz kard. Stefan Wyszyński (J. ¯aryn). Obydwaj natrafili na swojej drodze na moment, który domagał się od nich wypowiedzenia głośnego non possumus wobec roszczeń ludzkiej władzy sprzeciwiającej się prawu Bożemu. Obydwaj zapłacili za sprzeciw wobec niesprawiedliwego prawa męczeństwem wygnania.

2. Jak zatem odróżnić owo konieczne sprzeciwianie się ludzkiemu prawu od niesprawiedliwego stawiania siebie ponad tym prawem? W jaki sposób być doskonale posłusznym obywatelem państwa rządzonego przez bardzo niedoskonałe prawo? Szeroko omawiają ten problem uczestnicy dyskusji panelowej, której zapis znalazł się w obecnym numerze „Pastores”. W sprzeciwie wobec ciasnego legalizmu nie może chodzić o poszukiwanie łatwiejszej, wygodniejszej drogi (R. Szmydki OMI). Tego rodzaju zabieganie o „ulgę wolności” kończy się często niewolą – ciała i świata – której zewnętrznym wyrazem bywają niesłychanie bolesne i destrukcyjne dla Kościoła przypadki grzesznych wykroczeń pasterzy. Teoretycznie wiadomo, jak na nie reagować. Kościół w swej praktyce prawnokanonicznej wypracował wiele mechanizmów o charakterze leczniczym i oczyszczającym zarazem (W. Barszcz TOR). Sankcje kanoniczne nie załatwiają jednak wszystkiego. Warto więc odwołać się do doświadczenia tych, którzy wypracowali adekwatne mechanizmy reagowania na przypadki wykroczeń popełnianych przez księży i podjęli skuteczną profilaktykę (ks. bp D. Rey, ks. R. Oliver). Najskuteczniejszą jej formą jest dobre przygotowanie do kapłaństwa, umiejętnie wykorzystujące także osiągnięcia współczesnej psychologii (ks. W. Rzeszowski).

3. Ostateczną instancją, do której uciekamy się w trudnych przypadkach konfliktów norm, jakie niesie życie, jest sumienie: dojrzałe, ale nie rygorystyczne; uformowane, a nie zdeformowane (A. Cencini FdCC). Dopiero w takim sumieniu może odbywać się nieustanny dialog z Duchem Świętym, który wyzwalając z „niewoli prawa”, sam staje się „żywym prawem” człowieka wierzącego (R. Wróbel OFMConv). Jedynie ten, kto w ten sposób nauczył się wolności, nie musi się lękać, iż pogubi się w świecie, który wciąż wyprzedza wyobraźnię legislatorów – zarówno świeckich, jak i kościelnych (W. Giertych OP)1.

ks. Wojciech Bartkowicz

Kazimierz Pek MIC

 

SPIS TREŚCI

Od Redakcji

Artykuły

Nasza rozmowa

Nasza modlitwa

Nad nauczaniem Kościoła

Z życia Kościoła

Pytania i odpowiedzi

Świadectwa

Lektury

Film

Ogłoszenia

To Our Readers

Contents

 

 

Prenumerata roczna wynosi 52 zł. Wpłat prosimy dokonywać w bankach lub na poczcie

Wydawnictwo BERNARDINUM
ul. Bpa Dominika 11, 83-130 Pelplin
tel. (0-58) 536 17 57, tel./fax (0-58) 536 17 26
konto: Bank Spółdzielczy Skórcz o/Pelplin
80834200092000142720000003

Więcej informacji: www.pastores.pl, pastores@pastores.pl

 

 

 

© 1996–2010 www.mateusz.pl/pastores