Plan codziennej lektury Pisma 安i皻ego

 

Ksi璕a Przys堯w

 

 

22/1

Wst瘼

1 1 Przys這wia Salomona, syna Dawida, kr鏊a izraelskiego, podane po to, 2 by m康ro嗆 osi庵n望 i karno嗆, poj望 s這wa rozumne, 3 zdoby staranne wychowanie: prawo嗆, rzetelno嗆, uczciwo嗆; 4 prostaczkom udzieli rozwagi, a m這dym — rozs康ku i wiedzy.

5 M康ry, s逝chaj帷, pomna瘸 sw wiedz, rozumny nabywa bieg這軼i: 6 jak poj望 przys這wie i zdanie, s這wa i zagadki m璠rc闚. 7 Podstaw wiedzy jest boja潯 Pa雟ka, lecz g逝pcy odrzucaj m康ro嗆 i karno嗆.

Po篡tek M康ro軼i

3 13 Szcz窷liwy, kto m康ro嗆 osi庵n掖, m捫, kt鏎y naby rozwagi: 14 bo lepiej j posi捷 ni srebro, j raczej naby ni z這to, 15 zdobycie jej lepsze od pere, nie r闚ne jej 瘸dne klejnoty. 16 W prawicy swej trzyma ona dni d逝gie, w lewicy — bogactwo, pomy郵no嗆; 17 jej drogi drogami mi造mi, ku szcz窷ciu wiod wszystkie jej 軼ie磬i. 18 Dla tego, co strze瞠 jej, drzewem jest 篡cia, a kto si jej trzyma — szcz窷liwy.

19 Pan umocni ziemi m康ro軼i, niebiosa utwierdzi rozumem. 20 Przez Jego wiedz wytrys造 odm皻y, a ros spuszczaj ob這ki.

Pierwsze Napomnienie

1 8 Synu m鎩, s逝chaj napomnie ojca i nie odrzucaj nauk swej matki, 9 gdy one ci s wie鎍em powabnym dla g這wy i naszyjnikiem cennym dla szyi.

10 Kiedy ci, synu, wabi grzesznicy, nie wa si i嗆, 11 cho熲y rzekli:

P鎩d z nami! Zasad幟y si na cichych! Bez powodu czyhajmy na czystych! 12 Jak Szeol wch這niemy ich 篡wych i zdrowych tak jak schodz帷ych do grobu. 13 Znajdziemy wszelkie kosztowno軼i i nape軟imy domy swe 逝pem. 14 Przy陰cz sw鎩 los do naszej wsp鏊noty, jedna sakwa niech 陰czy nas wszystkich!

15 Synu m鎩, nie chod ich drog, przed 軼ie磬 ich strze swojej stopy, 16 gdy nogi ich p璠z do zbrodni, 酥ieszno im: krew chc wytoczy. 17 Lecz pr騜no ich sie zarzucona, na oczach wszelkiego ptactwa. 18 Na w豉sn krew raczej czyhaj, czatuj na swoje 篡cie, 19 bo taki jest los chciwych zysku: zabiera on w豉sne ich 篡cie.

Drugie Napomnienie

2 1 Je郵i, synu, nauki me przyjmiesz i zachowasz u siebie wskazania, 2 ku m康ro軼i nachylisz swe ucho, ku roztropno軼i nak這nisz swe serce, 3 tak, je郵i wezwiesz rozs康ek, przywo豉sz dono郾ie rozwag, 4 je郵i szuka jej poczniesz jak srebra i po膨da jej b璠ziesz jak skarb闚 — 5 to boja潯 Pa雟k zrozumiesz, osi庵niesz znajomo嗆 Boga. 6 Bo Pan udziela m康ro軼i, z ust Jego — wiedza, roztropno嗆: 7 dla prawych On chowa sw pomoc, On — tarcz 篡j帷ym uczciwie. 8 On strze瞠 軼ie瞠k prawo軼i, ochrania drogi pobo積ych.

9 Wtedy sprawiedliwo嗆 pojmiesz i prawo嗆, i rzetelno嗆 — i ka盥 dobr 軼ie磬, 10 gdy m康ro嗆 zago軼i w twym sercu, wiedza ucieszy tw dusz. 11 Rozwaga pilnowa ci b璠zie, roztropno嗆 na stra篡 twej stanie.

12 Ustrze瞠 ci od drogi wyst瘼ku, od ludzi m闚i帷ych przewrotnie, 13 co opu軼ili 軼ie磬i prawo軼i, by chodzi mrocznymi drogami — 14 rado軼i ich czyni nieprawo嗆, ze z豉, przewrotno軼i si ciesz, 15 bo drogi ich pe軟e s fa連zu i b陰dz po swoich 軼ie磬ach — 16 aby ci ustrzec przed cudz 穎n, przed obc, co mow ma g豉dk, 17 co przyjaciela m這do軼i rzuci豉, Bo瞠go przymierza niepomna. 18 Ju dom jej ku 鄉ierci si chyli, ku cieniom Szeolu jej droga: 19 ka盥y, kto idzie do niej, nie wraca, nie odnajdzie 軼ie瞠k 篡cia.

20 Dlatego b璠ziesz i嗆 drog prawych, trzyma si 軼ie瞠k uczciwych; 21 gdy ludzie prawi ziemi posi康, uczciwi rozmno膨 si na niej; 22 nieprawych wyg豉dz z ziemi, z korzeniami wyrwie si przewrotnych.

22/2

Trzecie Napomnienie

3 1 Synu m鎩, nie zapomnij mych nauk, twoje serce niech strze瞠 nakaz闚, 2 bo wiele dni i lat 篡cia i pe軟i ci szcz窷cia przynios: 3 Niech mi這嗆 i wierno嗆 ci strze瞠; przymocuj je sobie do szyi, na tablicy serca je zapisz, 4 a znajdziesz 篡czliwo嗆 i 豉sk w oczach Boga i ludzi.

5 Z ca貫go serca Bogu zaufaj, nie polegaj na swoim rozs康ku, 6 my郵 o Nim na ka盥ej drodze, a On twe 軼ie磬i wyr闚na. 7 Nie b康 m康rym we w豉snych oczach, Boga si b鎩, z豉 unikaj: 8 to cia逝 zapewni zdrowie, a pokrzepienie twym ko軼iom.

9 Czcij Pana ofiar z twego mienia i pierwocinami ca貫go dochodu, 10 a twoje spichrze nape軟i si zbo瞠m i t這cznie przelej si moszczem. 11 Upomnieniem Pa雟kim nie gard, m鎩 synu, nie odrzucaj ze wstr皻em strofowa. 12 Bowiem karci Pan, kogo mi逝je, jak ojciec syna, kt鏎ego lubi.

Czwarte Napomnienie

3 21 Przezorno軼i, rozwagi, strze, m鎩 synu, niech one ci z oczu nie schodz, 22 a 篡ciem twej duszy si stan, wdzi璚zn ozdob dla szyi.

23 I drog sw p鎩dziesz bezpiecznie, bo noga si twoja nie potknie; 24 gdy spoczniesz, nie zaznasz trwogi, za郾iesz, a sen tw鎩 b璠zie przyjemny. 25 Nag造 strach ci nie przerazi ni kl瘰ka, gdy dotknie przewrotnych; 26 bo z tob jest Pan, przed sid貫m tw nog ochroni.

27 Pracownikom nie odmawiaj zap豉ty, gdy masz mo積o嗆 dzia豉nia. 28 Nie m闚 bli幡iemu: Id sobie, przyjd p騧niej, dam jutro — gdy mo瞠sz da zaraz. 29 Nie spiskuj przeciw bli幡iemu, gdy mieszka przy tobie beztrosko. 30 Nies逝sznie nie sprzeczaj si z nikim, o ile ci z豉 nie wyrz康zi. 31 Nie zazdro嗆 krzywdzicielowi, nie sk豉niaj si ku jego drogom, 32 bo Pan si brzydzi przewrotnym, a z wiernymi obcuje przyja幡ie. 33 Przekle雟two Pa雟kie na domu wyst瘼nego, On b這gos豉wi mieszkanie uczciwych; 34 On si na鄉iewa z szyderc闚, a pokornym udziela swej 豉ski. 35 M康rzy dost徙i chwa造, udzia貫m g逝pich jest ha鎟a.

Pi徠e Napomnienie

4 1 S逝chajcie, synowie, rad ojca, by pozna m康ro嗆, zwa瘸jcie! 2 Udzielam wam cennej nauki: nie gard嬈ie mym pouczeniem, 3 bo i ja by貫m synem u ojca, kochanym, jedynym dla matki, 4 a tymi s這wami mnie uczy: Niech b璠 w tym sercu zamkni皻e wskazania, strze mych nakaz闚, by 篡; 5 nabywaj m康ro軼i, nabywaj rozwagi, nie zapominaj s堯w moich ust! 6 Nie gard ni, bo ciebie ocali, ukochaj j, b璠zie ci strzeg豉.

7 Podstaw m康ro軼i: zdobywaj m康ro嗆, za wszystko, co masz, m康ro軼i nabywaj! 8 Ce j, a czci ci otoczy, okryje ci s豉w, gdy j posi康ziesz; 9 w這篡 ci wieniec wdzi璚zny na g這w, obdarzy zaszczytn koron. 10 Pos逝chaj, synu, przyjmij moje s這wa, a 篡cie si twoje przed逝篡. 11 Poprowadz ci drog m康ro軼i, 軼ie磬ami prawo軼i powiod. 12 Gdy p鎩dziesz ni — kroki twe b璠 swobodne, i cho熲y bieg, nie potkniesz si.

13 S逝chaj nauki i nie gard ni, strze jej, gdy ona twym 篡ciem. 14 Nie wst瘼uj na 軼ie磬 grzesznik闚, nie wchod na drog z造ch ludzi; 15 unikaj jej, na ni nie wkraczaj, omi j, odwr鵵 si od niej! 16 Bo nie zasn, gdy czego nie zbroj, sen ich odleci, gdy nie zaszkodz, 17 bo jedz chleb nieprawo軼i i pij wino przemocy. 18 圭ie磬a prawych — to 鈍iat這 poranne, wschodzi — wzrasta a do po逝dnia; 19 droga grzesznik闚 jak g瘰ty mrok, nie wiedz, o co si potkn.

20 Zwa瘸j, synu, na moje s這wa, do uwag mych nak這 swe ucho; 21 niech one nie schodz ci z oczu, przechowuj je pilnie w swym sercu; 22 bo 篡ciem s dla tych, co je otrzymali, lekarstwem ca貫go ich cia豉. 23 Z ca陰 pilno軼i strze swego serca, bo 篡cie ma tam swoje 廝鏚這. 24 Fa連zu ust si wystrzegaj, od warg przewrotnych b康 z dala! 25 Twe oczy niech patrz na wprost, przed siebie kieruj powieki. 26 Uwa瘸j, gdzie krok masz postawi, i wszystkie twe drogi niech b璠 pewne. 27 Nie zbaczaj na lewo i prawo, odwr鵵 sw nog od z貫go!

22/3

Pierwsza Mowa M康ro軼i

1 20 M康ro嗆 wo豉 na ulicach, na placach g這s sw鎩 podnosi; 21 nawo逝je na drogach zgie趾liwych, w bramach miejskich przemawia: 22 Dok康瞠 g逝pcy maj kocha g逝pot, szydercy mi這wa szyderstwo, a nierozumni pogardza nauk? 23 Powr鵵cie do moich upomnie, udziel wam ducha mojego, naucz was moich zalece.

24 Poniewa prosi豉m, lecz wy軼ie nie dbali, r瘯 poda豉m, a nikt nie zwa瘸, 25 gardzili軼ie ka盥 m rad, nie chcieli軼ie moich upomnie: 26 wi璚 i ja wasz kl瘰k wyszydz, zadrwi sobie z waszej boja幡i, 27 gdy boja潯 nadci庵nie jak burza, a wasza zag豉da jak wicher, gdy spotka was ucisk i bole嗆.

28 Wtedy b璠 mnie prosi — lecz ja nie odpowiem, i szuka — lecz mnie nie znajd, 29 gdy wiedzy nienawidzili, gardzili boja幡i Pa雟k, 30 nie poszli za mymi radami, zlekcewa篡li moje napomnienie; 31 spo篡j owoce swej drogi, nasyc si swymi radami; 32 odst瘼stwo prostak闚 u鄉ierci ich, bezmy郵no嗆 niem康rych ich zgubi. 33 Kto s逝cha mnie — osi庵nie spok鎩, wytchnienie — bez obawy nieszcz窷cia.

Druga Mowa M康ro軼i

8 1 Czy M康ro嗆 nie nawo逝je? nie wysila g這su Roztropno嗆? 2 Na najwy窺zym szczycie, przy drodze, na rozstaju zasiada, 3 przy bramach, u wej軼ia do miasta, w przej軼iach g這s sw鎩 podnosi: 4 Odzywam si do was, m篹owie, wzywam was, synowie ludzcy, 5 prostacy — m康ro軼i si uczcie, nierozumni — nabierzcie rozs康ku!

6 S逝chajcie, m闚i rzeczy wznios貫, z warg moich wychodzi prawo嗆, 7 podniebienie me prawd podaje, wstr皻na mym wargom nieprawo嗆. 8 Moje wszystkie mowy s s逝szne — obcy mi fa連z i kr皻actwo — 9 dla rozumnych one wszystkie s jasne, prawe dla tych — co m康ro嗆 posiedli. 10 Nab康嬈ie moj nauk — nie srebro, raczej wiedz — ni z這to najczystsze; 11 bo m康ro嗆 cenniejsza od pere i 瘸den klejnot nie jest jej r闚ny.

12 Jam M康ro嗆 — Roztropno嗆 mi bliska, posiadam wiedz g喚bok. 13 Boja幡i Pa雟k — z豉 nienawidzi. Nie znosz dumy, z造ch dr鏬, wynios這軼i ust przewrotnych. 14 Moja jest rada i sta這嗆, moja — rozwaga, pot璕a. 15 Dzi瘯i mnie kr鏊owie panuj, s逝sznie wyrokuj urz璠nicy. 16 Dzi瘯i mnie rz康z w豉dcy i wielmo瞠 — rz康cy prawowierni.

17 Tych kocham, kt鏎zy mnie kochaj, znajdzie mnie ten, kto mnie szuka. 18 Bogactwo jest ze mn i s豉wa, wspania貫 dobra i prawo嗆; 19 m鎩 owoc cenniejszy ni z這to, a plony ni srebro najczystsze. 20 Drog prawo軼i ja krocz, 軼ie磬ami sprawiedliwo軼i, 21 by przyjaci馧 obsypa bogactwem i nape軟i ich skarbce.

22 Pan mnie stworzy, swe arcydzie這, jako pocz徠ek swej mocy, od dawna, 23 od wiek闚 jestem stworzona, od pocz徠ku, nim ziemia powsta豉. 24 Przed oceanem istnie zacz窸am, przed 廝鏚豉mi pe軟ymi wody; 25 zanim g鏎y zosta造 za這穎ne, przed pag鏎kami zacz窸am istnie; 26 nim ziemi i pola uczyni — pocz徠ek py逝 na ziemi.

27 Gdy niebo umacnia, z Nim by豉m gdy kre郵i sklepienie nad bezmiarem w鏚, 28 gdy w g鏎ze utwierdza ob這ki, gdy 廝鏚豉 wielkiej otch豉ni umacnia, 29 gdy morzu stawia granice, by wody z brzeg闚 nie wysz造, gdy kre郵i fundamenty pod ziemi. 30 Ja by豉m przy Nim mistrzyni, rozkosz Jego dzie po dniu, ca造 czas igraj帷 przed Nim, 31 igraj帷 na okr璕u ziemi, znajduj帷 rado嗆 przy synach ludzkich.

32 Wi璚 teraz, synowie, s逝chajcie mnie, szcz窷liwi, co dr鏬 moich strzeg. 33 Przyjmijcie nauk i sta鎍ie si m康rzy, poucze mych nie odrzucajcie! 34 B這gos豉wiony ten, kto mnie s逝cha, kto co dzie u drzwi moich czeka, by czuwa u progu mej bramy, 35 bo kto mnie znajdzie, ten znajdzie 篡cie i uzyska 豉sk u Pana; 36 kto mnie nie znajdzie, dusz sw rani, 鄉ier kocha ka盥y, kto mnie si wyrzeka.

Dwie Niewiasty: M康ro嗆 i G逝pota

9 1 M康ro嗆 zbudowa豉 sobie dom i wyciosa豉 siedem kolumn, 2 nabi豉 zwierz徠, namiesza豉 wina i st馧 zastawi豉. 3 S逝膨ce wys豉豉, by wo豉造 z wy篡nnych miejsc miasta: 4 Prostaczek niech do mnie tu przyjdzie. Do tego, komu brak m康ro軼i, m闚i豉: 5 Chod嬈ie, nasy熯ie si moim chlebem, pijcie wino, kt鏎e zmiesza豉m. 6 Odrzu熯ie g逝pot i 篡jcie, chod嬈ie drog rozwagi!

13 Niewiasta G逝pota ci庵le si rzuca, Pustota niczego nie pojmie. 14 Przy bramie swego domu usiad豉, na tronie, na wy篡nach w mie軼ie, 15 by wo豉 na przechodz帷ych drog, na tych, co prosto id swymi 軼ie磬ami. 16 Niech zboczy tu niedo鈍iadczony — odzywa si do tego, komu brak m康ro軼i: 17 Przyjemna jest woda kradziona, chleb wzi皻y skrycie jest smaczny. 18 Nie my郵i si o tym, 瞠 tam bawi zmarli, jej zaproszeni — w g喚binach Szeolu.

22/4

Wst瘼 m璠rc闚

22 17 S這wa M璠rc闚.

Nadstaw ucha i s逝chaj s堯w m璠rc闚, nak這 swe serce ku mojej nauce, 18 bo dobrze, gdy w sercu je chowasz, gdy stale je wida na twoich wargach. 19 By ufno嗆 sw w Panu pok豉da, chc wskaza ci dzisiaj twoj drog. 20 Czy ju nie pisa貫m tobie trzy razy [s堯w pe軟ych] rad i wskaza, 21 by ci nauczy prawo軼i i prawdy, by wiernie zda spraw temu, kto ci pos豉?

Napomnienie m璠rc闚

23 12 Do poucze serce swe nak這, do m康rych s堯w — swoje uszy!

15 Synu, gdy m康re twe serce, i w豉sne me serce si cieszy; 16 moje wn皻rze tak瞠 si weseli, gdy usta twe m闚i, co s逝szne.

17 Niech twoje serce nie zazdro軼i grzesznikom, lecz zabiega tylko o boja潯 Pa雟k: 18 gdy przysz貫 篡cie istnieje, nie zawiedzie ci twoja nadzieja.

19 S逝chaj, m鎩 synu — b康 dobry, prost drog prowad twe serce, 20 nie b康 z tych, co winu ho責uj lub mi瘰em si lubi ob瞠ra; 21 bo pijak i 瘸r這k jest w n璠zy, ospa這嗆 chodzi w 豉chmanach. 22 S逝chaj ojca, kt鏎y ci zrodzi, i nie gard tw matk, staruszk!

23 Nie sprzedawaj — nabywaj prawd, m康ro嗆, karno嗆, rozwag! 24 Raduje si ojciec prawego, kto zrodzi m康rego, si cieszy; 25 niech si wesel tw鎩 ojciec i matka, twa rodzicielka niech b璠zie szcz窷liwa.

26 Synu, daj mi swe serce, dr鏬 moich niech strzeg twe oczy,

M康ro嗆

24 13 Synu, jedz mi鏚, bo jest dobry, bo plaster miodu jest s這dki dla podniebienia. 14 Podobnie — wiedz — m康ro嗆 dla twej duszy, posi康ziesz j — przysz貫 篡cie masz pewne, nie zawiedzie ci twoja nadzieja.

3 Dom si buduje m康ro軼i, a roztropno軼i — umacnia; 4 rozs康ek nape軟ia spichlerze wszelkimi dobrami drogimi, mi造mi. 5 M捫 rozumny jest lepszy ni krzepki, a 鈍iat造 muskularnego przewy窺za; 6 bo roztropnie poprowadzisz wojn; tam zwyci瘰two, gdzie wielki doradca. 7 Za wznios豉 dla g逝pca jest m康ro嗆, w bramie on ust nie otworzy.

Z貫 pokolenie

30 11 Jest plemi, co ojcu z這rzeczy i matce nie chce b這gos豉wi. 12 Jest plemi w swych oczach niewinne, a nie jest obmyte z brud闚. 13 Jest plemi o wzroku wynios造m, powieki ma w g鏎 wzniesione. 14 Jest plemi o z瑿ach jak miecze, o z瑿ach trzonowych jak no瞠, by wygry潭 uciemi篹onych z kraju, a spo鈔鏚 ludzi n璠zarzy.

24 8 Kto z這 dok豉dnie obmy郵a, tego zw wichrzycielem. 9 Grzech jest planem g逝piego, szyderca jest wstr皻ny dla ludzi. 6 12 Cz這wiekiem nikczemnym jest i nicponiem: kto chodzi z k豉mstwem na ustach, 13 oczyma strzela, szurga nogami, palcami swymi wskazuje; 14 a w sercu podst瘼 ukrywa, stale przemy郵iwa z這, jest podniet do k堯tni. 15 Dlatego nagle zag豉da na przyjdzie: w mgnieniu oka zniszczony — i nieodwracalnie.

Nieprawo嗆

24 1 Nie zazdro嗆 ludziom nieprawym, nie pragnij ich towarzystwa: 2 bo serce ich przemoc obmy郵a, ich wargi m闚i z這郵iwie.

15 Nie czatuj, grzeszniku, przed domem prawego, nie burz miejsca jego spoczynku, 16 bo prawy siedmiokro upadnie i wstanie, a wyst瘼ni w nieszcz窷ciu upadn.

17 Nie ciesz si z upadku wroga, nie raduj si w duszy z jego potkni璚ia, 18 by Pan widz帷 to, nie mia ci za z貫 i gniewu nie odwr鏂i od niego. 19 Nie oburzaj si na z這czy鎍闚, wyst瘼nym nie zazdro嗆: 20 bo nie ma przysz這軼i nieprawy, zaga郾ie 鈍iat這 wyst瘼nych.

22 28 Nie przesuwaj starej miedzy, ustalonej przez twoich przodk闚.

23 10 Nie przesuwaj prastarej miedzy, na pole sierot nie wst瘼uj, 11 bo mocny jest ich Obro鎍a, przeciw tobie ich spraw obr鏂i.

22 22 Nie okradaj n璠zarza, poniewa jest n璠zarzem, nie uciskaj w bramie biednego, 23 bo Pan rzecznikiem ich sprawy, wydrze On 篡cie tym, co ich krzywdz.

Rozwaga

24 21 Synu m鎩, l瘯aj si Boga i kr鏊a, nie 陰cz si z tymi, co my郵 inaczej, 22 bo wnet ich zag豉da nastanie. Kto zna upadek obydwu?

30 32 Bezmy郵nie unios貫 si dum? Po namy郵e — r瘯 na usta! 33 Bo uciskanie mleka daje mas這, uciskanie nosa wywo豉 krew, uciskanie gniewu — wywo豉 k堯tnie.

Szyderca

9 7 Kto poucza szyderc, 軼i庵a na siebie wzgard, strofuj帷 nieprawego, sam sobie szkodzi. 8 Nie strofuj szydercy, by ci nie znienawidzi, strofuj m康rego, a b璠zie ci kocha. 9 Ucz m康rego, a stanie si m璠rszy, o鈍ie m康rego, a zwi瘯szy sw wiedz.

22/5

Sprawiedliwo嗆

24 23b Niedobrze, je郵i kto w s康zie stronniczy. 24 Kto m闚i przest瘼cy: Jeste niewinny, temu ludy z這rzecz, tego przeklinaj narody. 25 Szcz窷liwi, kt鏎zy karz [przest瘼c闚], sp造nie na nich obfite b這gos豉wie雟two.

28 Nie oskar瘸j bli幡iego bezpodstawnie; czy zwodzi chcesz twymi wargami? 29 Nie m闚: Jak mi zrobi, tak ja mu te zrobi, ka盥emu oddam wed逝g jego czyn闚.

11 Ratuj wleczonych na 鄉ier, wstrzymaj r霩gi, by nie zabija造. 12 Czy powiesz: Nie wiedzia貫m tego? Kto bada serca, ma nie rozumie? Wie Ten, kt鏎y dusz dogl康a, i wed逝g czyn闚 odda ka盥emu.

Niebezpieczne powi您ania

23 1 Gdy z mo積ym do sto逝 usi康ziesz, pilnie uwa瘸j, co masz przed sob; 2 n騜 sobie przy堯 do gard豉, je郵i masz gard這 瘸r這czne. 3 Nie po膨daj jego przysmak闚, bo to pokarm zwodniczy.

6 Z nie篡czliwym cz這wiekiem nie ucztuj, nie po膨daj jego przysmak闚; 7 jak kto, kto dogadza apetytowi, tak samo i on [post瘼uje]. Jedz i pij! — m闚i do ciebie, a w sercu ci nie jest przychylny. 8 Zwr鏂isz spo篡ty kawa貫k, s堯w mi造ch u篡jesz na pr騜no.

22 24 Nie wi捫 si z cz這wiekiem gniewliwym, nie obcuj z cz這wiekiem porywczym, 25 by do dr鏬 jego nie przywyk i nie zgotowa pu豉pki na swe 篡cie.

Por璚zanie

22 26 Nie b康 z tych, co daj por瘯, co r璚z za [cudze] d逝gi. 27 Je瞠li nie masz czym zap豉ci, po co maj 堯磬o zabra spod ciebie?

6 1 Gdy za bli幡iego r璚zy貫, m鎩 synu, gdy za obcego r瘯 鈍iadczy貫 — 2 s這wami swych ust si zwi您a貫, mow warg w豉snych jeste schwytany. 3 Uwolnij si, uczy to, synu, bo dosta si w r璚e bli幡iego: id, biegnij i na bli幡iego nalegaj; 4 oczom swym zamkn望 si nie daj, powiekom nie dozw鏊 odpocz望; 5 jak gazela wyrwij si z r瘯i, jak ptaszek z potrzasku ptasznika.

Bogactwo

23 4 O bogactwo si nie ubiegaj i odst徙 od twojej chytro軼i! 5 Gdy utkwisz w nim wzrok — ju go nie ma, bo skrzyd豉 sobie przyprawi — jak orze, co odlatuje ku niebu.

24 27 Spe軟ij obowi您ki na dworze, wykonuj je pilnie na roli, a potem — i dom wystawisz.

Lenistwo

6 6 Do mr闚ki si udaj, leniwcze, patrz na jej drogi — b康 m康ry: 7 nie znajdziesz u niej zwierzchnika ni str騜a 瘸dnego, ni pana, 8 a w lecie gromadzi sw 篡wno嗆 i zbiera sw鎩 pokarm we 積iwa. 9 Jak d逝go, leniwcze, chcesz le瞠? A kiedy ze snu powstaniesz? 10 Troch snu i troch drzemania, troch za這瞠nia r彗, aby zasn望: 11 a przyjdzie na ciebie n璠za jak w堯cz璕a i niedostatek — jak biedak 瞠brz帷y.

24 30 Szed貫m ko這 roli pr騜niaka i ko這 winnicy g逝piego: 31 a oto wszystko zaros這 pokrzyw, ciernie ca陰 jej powierzchni pokry造, kamienny mur rozwalony. 32 Skierowa貫m uwag, spojrza貫m, zobaczy貫m i wysnu貫m nauk: 33 Troch snu i troch drzemania, troch za這瞠nia r彗, aby zasn望, 34 a przyjdzie na ciebie n璠za jak w堯cz璕a i niedostatek jak biedak 瞠brz帷y.

Pijak

23 29 U kogo " Ach! ", u kogo " Biada! ", u kogo swary, u kogo 瘸le, u kogo rany bez powodu, u kogo oczy s m皻ne? 30 U przesiaduj帷ych przy winie, u chodz帷ych pr鏏owa amfory. 31 Nie patrz na wino, jak si czerwieni, jak pi瘯nie b造szczy w kielichu, jak 豉two p造nie [przez gard這]: 32 bo w ko鎍u k御a jak 禦ija, sw鎩 jad niby w捫 wypuszcza; 33 twoje oczy dostrzeg rzeczy dziwne, a serce twe brednie wypowie. 34 Zdajesz si spa na dnie morza lub spoczywa na szczycie masztu. 35 Obili mnie, nic nie poczu貫m, ch這stali, nic nie wiedzia貫m. Kiedy si zbudz? Jeszcze nadal go pragn...

Nauka dla Lemuela

31 1 S這wa Lemuela, kr鏊a Massa, kt鏎ych nauczy豉 go matka.

2 C騜, synu? C騜, synu mojego 這na? C騜, synu mych 郵ub闚? 3 Nie oddawaj kobietom swojej mocy ni rz康闚 twych tym, kt鏎e gubi kr鏊闚.

4 Nie dla kr鏊闚, Lemuelu, nie dla kr鏊闚 picie wina ani dla w豉dc闚 po膨danie sycery, 5 by pij帷, praw nie zapomnieli, nie zaniedbali prawa ubogich. 6 Daj sycer skaza鎍om, a wino zgorzknia造m na duchu: 7 niech pij, niech n璠zy zapomn, na trud ju niepomni.

8 Ty usta otw鏎z dla niemych, na s康 dla godnych lito軼i, 9 rz康 uczciwie i usta swe otw鏎z, obro uciemi篹onych i biednych!

22/6

Ostrze瞠nie przed nierz康nic

5 1 Ku mojej m康ro軼i zwr鵵 si, m鎩 synu, ku mojej rozwadze nak這 swe ucho, 2 aby zachowa roztropno嗆, twe usta niech strzeg rozs康ku! 3 Bo mi鏚 wycieka z warg obcej, podniebienie jej g豉dkie jak olej, 4 lecz w ko鎍u b璠zie gorzka niby pio逝n i ostra jak miecz obosieczny. 5 Jej nogi zst瘼uj ku 鄉ierci, do Szeolu zmierzaj jej kroki, 6 by nie ujrza drogi 篡cia, jej 軼ie磬i wij si niedostrzegalnie.

7 Wi璚 teraz, m鎩 synu, pos逝chaj: nie odst瘼uj od moich poucze; 8 id drog sw od niej daleko, pod drzwi jej domu nie podchod, 9 by obcym swej s豉wy nie odda, a lat swych okrutnikowi, 10 by z pracy twej inni nie tyli, by mienie twe nie sz這 w dom obcy. 11 Na ko鎍u przyjdzie ci wzdycha, gdy cia這 i si造 wyczerpiesz. 12 Powiesz: Nie cierpia貫m upomnie — nauk wzgardzi這 me serce, 13 nie dba貫m na g這s wychowawc闚, nie dawa貫m pos逝chu nauczaj帷ym mnie; 14 o w這s, a popad豚ym w wielkie nieszcz窷cie po鈔鏚 rady i zgromadzenia.

15 Pij wod z w豉snej cysterny, t, kt鏎a p造nie z twej studni. 16 Na zewn徠rz maj bi twoje 廝鏚豉? Tworzy na placach strumienie? 17 Niech s逝篡 dla ciebie samego, a nie innym wraz z tob; 18 niech 廝鏚這 twe 鈍i皻ym zostanie, znajduj rado嗆 w 穎nie m這do軼i. 19 Przemi豉 to 豉nia i wdzi璚zna kozica, jej piersi upajaj si zawsze, w mi這軼i jej stale czuj rozkosz! 20 Po c騜, m鎩 synu, upaja si obc i obejmowa piersi nieznanej?

21 Bo drogi ludzkie — przed oczyma Pana, On widzi wszystkie ich 軼ie磬i. 22 Gdy grzesznym nieprawo嗆 ow豉dnie, trzymaj go wi瞛y wyst瘼ku. 23 Umrze on z braku nauki, pob陰dzi z ogromu g逝poty.

6 20 Strze, synu, nakaz闚 ojca, nie gard nauk matki, 21 w sercu je wyryj na zawsze i zawie sobie na szyi! 22 Gdy idziesz, niech one ci wiod, czuwaj nad tob, gdy za郾iesz; gdy budzisz si — m闚i do ciebie: 23 bo lamp jest nakaz, a 鈍iat貫m Prawo, drog do 篡cia — upomnienie, nagana. 24 One ci strzeg przed z陰 kobiet, przed obc, cho j瞛yk ma g豉dki: 25 jej wdzi瘯闚 niech serce twoje nie pragnie, powiekami jej nie daj si z這wi, 26 bo nierz康nicy wystarczy k瘰 chleba, zam篹na za czyha na cenne 篡cie.

27 Czy schowa kto ogie w zanadrzu, by nie zaj窸y si jego szaty? 28 Czy kto p鎩dzie po w璕lach ognistych, a st鏕 nie poparzy? 29 Tak ten, kto idzie do 穎ny bli幡iego, kto jej dotknie, nie ujdzie karania. 30 Nie ma ha鎟y dla tego, kto kradnie, by wn皻rze nape軟i, gdy g這dny; 31 a siedmiokrotnie zwr鏂i z豉pany , wszystko, co w domu ma, odda.

32 Lecz kto cudzo這篡, ten jest niem康ry: na w豉sn zgub to czyni. 33 Ch這st i wstyd on tu znajdzie, a jego ha鎟a si nie zma瞠: 34 bo zazdro嗆 pobudza gniew m篹a, nie oka瞠 lito軼i w dniu pomsty, 35 na okup za win nie spojrzy, dary odrzuci, cho熲y je mno篡.

7 1 Synu, przestrzegaj s堯w moich, moje nakazy przechowuj u siebie! 2 Strze mych nakaz闚, by 篡, jak 廝enicy oka — mych uwag. 3 Do palca je swego przymocuj, na tablicy serca je zapisz. 4 M闚 do m康ro軼i: Ma siostro! przyjaci馧k nazywaj roztropno嗆, 5 aby si ustrzeg przed cudz 穎n, przed obc, co mow ma g豉dk. 23 27 Bo do貫m g喚bokim jest nierz康nica, a ciasn studni jest obca niewiasta, 28 czatuje jakby rozb鎩nik, pomna瘸 niewiernych w narodzie.

7 6 Przez okno bowiem swego domu, przez krat si przygl康a貫m, 7 ujrza貫m w鈔鏚 nie鈍iadomych, pozna貫m pomi璠zy ch這pcami m這dzie鎍a lekkomy郵nego. 8 Przechodzi ulic obok naro積ika, na drog do domu jej wst徙i, 9 o zmroku, o p騧nej godzinie, pod os這n nocnych ciemno軼i.

10 Oto kobieta wychodzi naprzeciw — str鎩 nierz康nicy, a zamiar ukryty, 11 wzburzona, nieopanowana, nie ustoi w domu jej noga: 12 to na ulicy, to na placu, na ka盥ym rogu czatuje. 13 Chwyci豉 go i obejmuje, z bezczeln min do rzek豉:

14 Mia豉m z這篡 ofiar biesiadn, dzi dope軟i豉m swych 郵ub闚, 15 wysz豉m tobie naprzeciw, zacz窸am ci szuka, znalaz豉m. 16 Kilimem swe 這瞠 wys豉豉m, kobiercem wzorzystym z Egiptu, 17 sw po軼iel mirr skropi豉m, aloesem i cynamonem. 18 Chod, pijmy rozkosz do rana, mi這軼i si cieszmy, 19 bo m捫 poza domem przebywa, uda si w drog dalek: 20 w鏎 pieni璠zy zabra ze sob, ma wr鏂i na pe軟i ksi篹yca.

21 Omami豉 go d逝g namow, pochlebstwem swych warg go uwiod豉; 22 pod捫y tu za ni niezw這cznie, jak w馧, co idzie na rze, jak jele zwi您any powrozem, 23 a strza豉 przeszyje w徠rob; jak wr鏏el, co wpada w sid這, nie鈍iadom, 瞠 idzie o 篡cie.

24 Teraz, synowie, s逝chajcie mnie, zwa瘸jcie na s這wa ust moich: 25 niechaj twe serce w jej stron nie zbacza, po 軼ie磬ach jej si nie b陰kaj; 26 bo wielu rani豉, str帷i豉 ich wielu — a wszystkich zabi豉. 27 Dom jej drog jest do Szeolu: co w podwoje 鄉ierci prowadzi.

23/1

Wst瘼 do zbioru przys堯w

10 1a Przys這wia Salomona.

25 1 I to s przys這wia Salomona, przepisane przez ludzi kr鏊a judzkiego, Ezechiasza.

24 23 A i te s od M璠rc闚.

9 10 Tre軼i m康ro軼i jest boja潯 Pa雟ka, rozs康kiem — poznanie 安i皻ego. 12 Pomagasz sobie, gdy jeste rozumny, a gdy szyderc, sam na tym ucierpisz.

19 20 Pos逝chaj rady, przyjmij nauk, aby by m康ry w przysz這軼i. 27 11 B康 m康ry, synu, rozwesel me serce, a tym, co l膨 mnie, odpowiem. 9 11 Dzi瘯i mnie twe dni si pomno膨, lata 篡cia b璠 ci dodane.

19 27 Zaprzesta, synu s逝cha poucze, a zb陰dzisz bez s堯w rozs康ku. 29 3 Kto m康ro嗆 kocha — ten ojca raduje, kto z nierz康nicami przestaje, dobra roztrwoni.

Przykazania

10 17 Kto strze瞠 karno軼i, ten idzie ku 篡ciu, kto gardzi upomnieniem — ku zatracie.

13 13 Kto gardzi nakazem, ten szkod ponosi, nagrod otrzyma, kto rozkaz szanuje.

18 W biedzie jest i ha鎟ie, kto gardzi karno軼i, we czci za — kto strze瞠 upomnie.

15 10 Dla odst瘼cy od drogi surowa jest kara, kto karcenia nie znosi, ten umrze.

19 16 Strzec przykaza to chroni swe 篡cie, kto gardzi powag, zginie.

20 9 Kto powie: Ustrzeg貫m czysto軼i serca, wolny jestem od grzechu?

28 4 Kto gardzi Prawem, chwali grzesznika, kto strze瞠 Prawa, jemu przeciwny.

7 Kto Prawa si trzyma, ten m康rym jest synem, przyjaciel rozwi您造ch ha鎟i swego ojca.

9 Kto ucho odwraca, by Prawa nie s造sze, tego nawet modlitwa jest wstr皻na.

29 18 Gdy nie ma widzenia, nar鏚 si psuje, szcz窷liwy, kto Prawa przestrzega.

M康ry i g逝pi

10 8 M康ry sercem przyjmie nakazy, upadnie, kto wargi ma nierozs康ne.

13 Na wargach rozumnego jest m康ro嗆, a kij — na grzbiecie tego, komu jej brak.

14 M康rzy sw wiedz gromadz, usta g逝piego gro膨 zniszczeniem.

23 Rado軼i g逝piego — czyny haniebne, a m篹a rozwa積ego — m康ro嗆.

11 29 Kto dom sw鎩 niepokoi — wiatr odziedziczy, a g逝piec b璠zie s逝g m康rego.

12 1 Kto napomnienie lubi, kocha m康ro嗆, kto nagan nie znosi, jest g逝pi.

8 Doznaje pochwa cz這wiek za rozwag, przewrotny b璠zie w pogardzie.

15 G逝pi uwa瘸 sw drog za s逝szn, ale rozwa積y pos逝cha rady.

16 G逝pi sw鎩 gniew objawia od razu, roztropny ukryje obelg.

23 Rozumny sw wiedz ukrywa, serce niem康rych g這si g逝pot.

13 1 Syn m康ry mi逝je karcenie, na鄉iewca nie s逝cha nagany.

14 Nauka m康rego jest 廝鏚貫m 篡cia, by side 鄉ierci unikn望.

15 Prawdziwy rozum zjednywa 篡czliwo嗆, droga wiaro這mnych niesta豉.

16 Roztropny czyni wszystko z rozwag, a dure ujawnia g逝pot.

19b Wstr皻ne g逝piemu — od z豉 si odwr鏂i.

20 Kto z m康rym przestaje — nabywa m康ro軼i, towarzysz g逝pc闚 poniesie szkod.

14 1 Najm璠rsza z niewiast dom sobie buduje, w豉snor璚znie go niszczy g逝pota.

6 Szyderca pr騜no szuka m康ro軼i, rozumny 豉two nab璠zie wiedz

7 Od cz這wieka g逝piego si odsu: rozumnych warg tam nie znajdziesz.

8 M康ro軼i rozumnego — poznanie swej drogi, zwodzenie siebie — g逝pot niem康rych.

9 G逝pc闚 zwodzi wyst瘼ek, u sprawiedliwych jest 豉ska.

15 Wszystko, co m闚i, przyjmuje niem康ry, a cz這wiek rozumny na kroki swe zwa瘸.

16 M康ry si boi, od z貫go ucieka, a g逝pi si unosi, czuje si pewnym.

18 Udzia貫m 豉twowiernych — g逝pota, umiej皻no嗆 wie鎍zy rozumnych.

24 Umiej皻no嗆 jest wie鎍em m康rych, koron niem康rych — g逝pota.

29 ζgodny — w rozwag bogaty, porywczy ujawnia g逝pot.

33 W sercu rozumnym jest m康ro嗆, i po鈔鏚 g逝pc闚 powinna by znana.

15 5 G逝pi pogardza napomnieniem ojca, kto rad przestrzega — m康rzeje.

7 Wargi m康rego szerz m康ro嗆, lecz serce g逝pich niesta貫.

12 Szyderca nie lubi upomnie, do ludzi m康rych nie chodzi.

14 Serce rozwa積e szuka m康ro軼i, usta niem康rych syc si g逝pot.

21 Niem康ry g逝pot si cieszy, rozumny idzie praw drog.

24 Dla m康rego droga 篡cia — w g鏎, by unikn望 Szeolu, co w dole.

31 Ucho pos逝szne zbawiennej radzie pomi璠zy m璠rcami przebywa.

32 Odrzuci wskaz闚ki — to sob pogardzi, zdobywa si m康ro嗆 — s逝chaniem uwag.

16 16 Raczej m康ro嗆 nabywa ni z這to, lepiej mie rozum — ni srebro.

21 Kto sercem m康ry, zwie si rozumnym, a s這dycz warg wiedz pomno篡.

22 Rozum 廝鏚貫m 篡cia dla tych, co go maj, g逝pota — kar dla niem康rych.

17 2 S逝ga rozumny we幟ie g鏎 nad bezecnym synem i z bra熤i posi康zie dziedzictwo.

10 Nagana g喚biej dzia豉 na m康rego ni瞠li na g逝piego sto bat闚.

12 Raczej spotka nied德iedzic, co straci豉 ma貫, ni瞠li g逝piego z jego g逝pot.

16 Po c騜 pieni康ze w r瘯u g逝piego? Brak mu rozumu, by naby m康ro軼i.

24 Przed rozumnego obliczem jest m康ro嗆, lecz oczy g逝piego na kra鎍ach ziemi.

27 Rozs康ek posiad, kto w s這wach oszcz璠ny, kto spokojnego ducha — roztropny.

28 I g逝pi, gdy milczy, wydaje si m康rym, kto wargi zamyka — bezpieczny.

18 2 G逝pi nie lubi si zastanawia, lecz tylko swe zdanie przedstawi.

13 Odpowiedzie, nim si wys逝cha, uchodzi za g逝pot i ha鎟.

15 Serce rozumne zdobywa wiedz, a ucho m康rych d捫y do wiedzy.

19 3 G逝pota cz這wieka niszczy mu drog, a serce na Pana si gniewa.

8 Kto nabywa m康ro嗆 — ten siebie kocha, kto strze瞠 rozwagi — ten dobro zdob璠zie.

10 Nie przystoi g逝piemu op造wa w rozkosze, tym bardziej s逝dze — kierowa panami.

25 Zbij szyderc — a prosty zm康rzeje, upomnij m康rego — a nab璠zie karno軼i.

29 Dla szyderc闚 gotowe s baty, a ch這sta na plecy g逝piego.

21 11 Gdy karz szyderc, m康rzeje prostaczek, gdy ucz m康rego, on wiedz zdobywa.

16 Kto zbacza z drogi rozwagi, odpocznie w towarzystwie cieni.

20 Cenny skarb i oliwa w domu m康rego, a g逝piec je marnotrawi.

22 M康ry si wdar do miasta si豉czy i zniszczy moc, kt鏎ej ufali.

22 3 Rozwa積y z這 widzi i odwraca si, nierozwa積i tam id — i szkod ponosz.

25 12 Z這ta obr帷zka, kolia ze szczerego z這ta — wskaz闚ka m康rego dla uszu uwa積ych.

26 1 Jak 郾ieg w lecie, deszcz we 積iwa, tak cze嗆 nie przystoi g逝piemu.

3 Na konia — bicz, na os豉 — w璠zid這, a kij na plecy g逝piego.

4 Nie odpowiadaj g逝piemu wed逝g jego g逝poty, by nie sta si jemu podobnym.

5 G逝piemu odpowiadaj wed逝g jego g逝poty, by nie pomy郵a, 瞠 m康ry.

6 Nogi sobie odcina, szkody si nabawi, kto posy豉 wiadomo嗆 przez g逝pca.

7 Jak chwiej si nogi chromego, tak w ustach g逝piego przys這wie.

8 Jak kamie przywi您a do procy, tak cze嗆 oddawa g逝piemu.

9 Cier wpi si w r瘯 pijaka, a przys這wie — w usta g逝pc闚.

10 Jak 逝cznik rani帷y przechodni闚, tak ten, kto g逝pca najmuje lub pijaka—przechodnia.

11 Jak pies do wymiot闚 powraca, tak g逝pi powtarza szale雟twa.

12 Widzia貫 takiego, co m康ry w swych oczach? Wi璚ej nadziei w g逝pim ni w takim.

27 3 Ci篹ki jest kamie i piasek nie lekki, gniew g逝piego ci篹szy od obu.

12 Rozwa積y z這 widzi i kryje si, nierozwa積i tam id i szkod ponosz.

22 Cho st逝czesz g逝piego w mo寮zierzu t逝czkiem — razem z ziarnami — g逝pota go nie opu軼i.

28 26 Kto swemu sercu ufa — ten g逝pi; kto 篡je w m康ro軼i — znajdzie ocalenie.

29 1 Cz這wiek, mimo upomnie uparty nagle dozna kl瘰ki — nie ma dla niego leku.

9 Gdy m康ry spiera si z g逝pim, ten krzyczy i 鄉ieje si: nie ma pojednania.

11 G逝pi ujawnia ca造 sw鎩 gniew, m康ry go w ko鎍u u鄉ierza.

23 9 Nie m闚 do uszu g逝piego, bo wzgardzi m康ro軼i twej mowy.

23/2

Uczciwo嗆 i fa連z

11 1 Obrzyd豉 dla Pana waga fa連zywa, upodobaniem Jego — ci篹arek uczciwy.

20 10 Dwojakie ci篹arki i miara podw鎩na — obydwu Pan nie znosi.

23 Wstr皻ne dla Pana dwojakie ci篹arki, i waga fa連zywa — niedobra.

13 17 Pose nikczemny wtr帷a w niedol, wierny pos豉niec — lekarstwem.

25 13 Czym jest ch堯d 郾iegu w dzie 積iwa, tym wierny zleceniu pos豉niec: bo ducha panu orze德ia.

12 17 Prawdom闚ny m闚i, co s逝szne, a 鈍iadek fa連zywy — oszustwo.

14 5 Prawdom闚ny 鈍iadek nie k豉mie, k豉mstwa szerzy 鈍iadek fa連zywy.

25 安iadek prawdom闚ny ratuje ludzi, oszustwo rozszerza k豉mstwa.

19 5 Fa連zywy 鈍iadek nie ujdzie karania, kto k豉mstwem oddycha, nie zdo豉 si wymkn望.

9 Fa連zywy 鈍iadek nie ujdzie karania, zginie — kto k豉mstwem oddycha.

21 28a Zginie 鈍iadek fa連zywy.

25 18 Maczug, mieczem, ostr strza陰 — fa連zywy 鈍iadek przeciw bli幡iemu.

14 34 Sprawiedliwo嗆 wywy窺za nar鏚, a czyn haniebny pomniejsza narody.

15 27 Burzy si dom przez zyski nieprawe, 篡 b璠zie, kto dar闚 nie znosi.

19 22b Od nierzetelnego lepszy jest ubogi.

20 17 Chleb oszustwa mi造 jest cz這wiekowi, lecz potem usta nape軟i kamieniem.

28 20 Uczciwy cieszy si b這gos豉wie雟twem, kto si chce szybko wzbogaci, nie ujdzie kary.

21 柝e gdy kto si kieruje wzgl璠ami na osob; cz貫k za k瘰 chleba pope軟i przest瘼stwo.

29 24 Uczestnik kradzie篡 — wrogiem swej duszy, s造sz帷 przekle雟twa — nie wydaje.

Prawy i nieprawy

10 3 Prawego Pan nie zag這dzi, lecz odtr帷i 膨dze nieprawych.

6 B這gos豉wie雟twa na g這wie prawego, w ustach nieprawych przemoc si kryje.

7 Pami耩 o prawym jest b這gos豉wiona, a imi nieprawych zaginie.

9 Kto 篡je uczciwie, 篡je bezpiecznie, zdradzi si ten, kto szuka dr鏬 kr皻ych.

16 Zap豉t prawego jest 篡cie, niegodziwiec zyskuje kar.

24 Z這, kt鏎ego si grzesznik boi, spadnie na niego, sprawiedliwi uzyskaj to, czego pragn.

25 Gdy wicher zawieje — nie ma ju grzesznika, lecz sprawiedliwego podstawy s wieczne.

27 Boja潯 Pa雟ka dni pomna瘸, kr鏒kie s lata grzesznika.

28 Oczekiwanie uczciwych — rado軼i, nadzieja bezbo積ych przepadnie.

30 Sprawiedliwy nie runie na wieki, grzesznicy na ziemi nietrwali.

11 3 Uczciwo嗆 kieruje prawymi, a wiaro這mnych zgubi ich nieprawo嗆.

5 Prawo嗆 niewinnego r闚na mu drog, a z造 przez swoj z這嗆 upada.

6 Sprawiedliwych ratuje ich prawo嗆, 膨dza — pu豉pk nieprawych.

7 Nadzieja grzesznika znika przy 鄉ierci, oczekiwanie przewrotnych przepada.

8 Sprawiedliwy — wyrwany z udr瘯i, zamiast niego wpada w ni nieprawy.

9 Niegodziwy ustami chce zabi bli幡iego, lecz przenikliwo嗆 prawych wybawia.

10 Cieszy si miasto, gdy prawi s szcz窷liwi, a wo豉 z rado軼i, gdy gin nieprawi.

11 B這gos豉wie雟twem prawych wznosi si miasto, usta wyst瘼nych je burz.

18 Nieprawy otrzyma zysk zawodny, pewna nagroda dla siewcy prawo軼i.

19 M捫 prawy zmierza do 篡cia, kto za goni za grzechem — do 鄉ierci.

21 Na pewno z這 nie ujdzie bezkarnie, a potomstwo prawych ocaleje.

23 Pragnieniem prawych jest tylko dobro, oczekiwaniem z造ch ludzi jest gniew.

27 Kto dobrze czyni — pragnie 豉ski [Boga], kto d捫y do z豉 — ono go dosi璕nie.

30 Drzewo 篡cia — owocem prawego, cz這wiek m康ry ludzi zjednywa.

31 Je郵i prawego zap豉ta w podziemiu, tym wi璚ej grzesznika i niegodziwego.

12 2 Dobry znajdzie 豉sk u Pana, cz這wiek o z造ch zamiarach — pot瘼ienie.

3 Nieprawo軼i nikt si nie utwierdzi, a korze prawych si nie poruszy.

5 Sprawiedliwych zamiary uczciwe, zamys造 nieprawych podst瘼ne.

7 Powaleni nieprawi — przepadli, a stoi dom sprawiedliwych.

10 Prawy uznaje potrzeby swych bydl徠, a serce nieprawych okrutne.

12 Wyst瘼ny w z逝 szuka ostoi, sprawiedliwych korze jest bezpieczny.

13 Z winy swych ust nieprawy w potrzasku, m捫 prawy uniknie nieszcz窷cia.

20 W sercu knuj帷ych z這 — podst瘼, u doradzaj帷ych pok鎩 — rado嗆.

21 Nie spotka z這 篡j帷ych uczciwie, ale u grzesznych pe軟o nieszcz窷cia.

26 Sprawiedliwy od innych szcz窷liwszy, droga niewiernych prowadzi do zguby.

28 Na drodze prawo軼i jest 篡cie, kroczenie po niej jest nie鄉iertelno軼i.

13 5 Prawy si brzydzi s這wem przewrotnym, 幢e i haniebnie czyni wyst瘼ny.

6 Prawo嗆 strze瞠 dr鏬 niewinnego — a grzesznik闚 powala nieprawo嗆.

9 Weso這 b造szczy 鈍iat這 sprawiedliwych, a lampa niewiernych przygasa.

21 Nieszcz窷cie p璠zi za grzesznikami, a szcz窷cie nagrod dla prawych.

22 M捫 dobry zostawi dziedzictwo wnukom, dobrym przypadnie maj徠ek grzesznik闚.

25 M捫 prawy ma w br鏚 po篡wienia, 穎陰dek niewiernych g堯d cierpi.

14 2 W prawo軼i 篡je, kto boi si Pana, cz這wiek dr鏬 kr皻ych Nim gardzi.

11 Rozwali si dom niewiernych, a prawych namiot zakwitnie.

14 Niewierne serce z post瘼k闚 swych rade, jak z czyn闚 swoich cz這wiek uczciwy.

19 Przed dobrymi 幢i chyl czo豉, a wyst瘼ni u bram sprawiedliwego.

22 Czy ci, co knuj z這, nie b陰dz? Mi這嗆 i wierno嗆 dla tych, co maj dobre zamiary.

32 Przez z這嗆 swoj run掖 niewierny, a prawy przy 鄉ierci bezpieczny.

15 6 W domu prawego wielki dostatek, a w zyskach grzesznika niepok鎩.

16 17 Unika z貫go — to droga prawych, chroni 篡cie, kto czuwa nad drog.

27 Cz這wiek nieprawy z這 gotuje, i ogie mu p這nie na wargach.

30 Kto oczy zamyka, podst瘼 obmy郵a, kto wargi zaciska, dokona zbrodni.

31 Siwy w這s ozdobn koron: na drodze prawo軼i si znajdzie.

17 11 Z造 szuka jedynie buntu, lecz zwiastun nieszcz窷cia b璠zie mu pos豉ny.

13 Kto z貫m za dobre odp豉ca, temu z這 nie ust徙i z domu.

23 Niegodziwiec dar bierze z zanadrza, by 軼ie磬i prawa nagina.

26 Dla sprawiedliwego i kara grzywny niedobra, zbi r霩g zacnego to przeciw prawo軼i.

18 3 W 郵ad za wyst瘼nym idzie pogarda, wraz z godnym pogardy — ha鎟a.

5 Niedobrze winnego popiera, krzywdz帷 prawego w s康zie.

19 28 安iadek bezecny drwi sobie z prawo軼i, usta wyst瘼ne grzech po瞠raj.

20 6 Dobroci sw che逍i si wielu, lecz m篹a pewnego kt騜 znajdzie?

7 Sprawiedliwy w prawo軼i swej 篡je, szcz窷liwe po nim s dzieci.

21 7 Przemoc wyst瘼nych porwie ich samych, bo nie chc strzec prawo軼i.

8 Kr皻a droga zbrodniarza, niewinny dzia豉 z prawo軼i.

10 Dusza grzesznika po膨da z豉, w jego oczach bli幡i nie znajduje 豉ski.

12 Sprawiedliwy [B鏬] my郵i o domu zbrodniarza, w nieszcz窷cie wtr帷a nieprawych.

15 Cieszy si prawy z czyn闚 uczciwych, s one postrachem dla ludzi nieprawych.

18 Okupem prawego — odst瘼ca, niewierny — zamiast prawego.

21 Kto szuka prawo軼i, dobroci, ten znajdzie 篡cie, <powodzenie> i chwa喚.

26 Nieprawy tylko po膨da dzie ca造, a prawy udziela — nie szcz璠zi.

27 Obrzyd豉 ofiara wyst瘼nych, tym bardziej z這穎na w z貫j my郵i.

29 Niewierny ma up鏎 na twarzy, a prawy umacnia swe drogi.

22 5 Ciernie, sid豉 na drodze z這czy鎍y, kto 篡cia strze瞠, ten od nich jest z dala.

8 Kto sieje z這, zbiera nieszcz窷cie, kij jego gniewu przepadnie.

25 19 Czym z帳 zepsuty i noga chwiejna, tym jest w dniu kl瘰ki nadzieja w niewiernym.

26 毒鏚貫m zm帷onym i studni zniszczon jest prawy, co przed wyst瘼nym si chwieje.

26 27 Kto kopie d馧 — we wpada, a kamie wraca na tego, co go toczy.

28 1 Ucieka wyst瘼ny, cho go nikt nie goni, lecz prawy jest ufny jak m這dy lew.

3 Wyst瘼ny, co biednych uciska, jest jak ulewa, co chleba nie daje.

5 柝i ludzie nie rozumiej prawo軼i, a kt鏎zy szukaj Pana, pojm j ca陰.

10 Kto prawych sprowadza na drog wyst瘼ku, i sam te we w豉sny d馧 wpadnie; dziedzictwem za czystych b璠zie dobro.

12 Wielka jest rado嗆, gdy prawi zwyci篹; gdy g鏎 przewrotni, ka盥y si chowa.

17 Gdy cz這wiek zmazany krwi ludzk ucieka a do grobu — niech go nie wstrzymuj!

18 Kto 篡je uczciwie — b璠zie ocalony; kto przewrotnie chodzi dwiema drogami, zapewne na jednej z nich zginie.

28 Gdy g鏎 przewrotni — ukrywa si ka盥y; gdy gin — mno膨 si prawi.

29 6 W grzechu z貫go cz這wieka — pu豉pka, prawy raduje si, cieszy.

7 Uczciwy rozumie spraw ubogich, wyst瘼ny nie ma zrozumienia.

8 Zuchwali miasto podniec, a prawi gniew uspokoj.

10 Krwio瞠rcy nienawidz czystego, uczciwi o jego 篡cie si troszcz.

16 Gdy wyst瘼ni si mno膨, to i z這軼i si mno膨, lecz prawi upadek ich ujrz.

27 Niegodziwiec jest wstr皻ny dla prawych, dla nieprawych wstr皻ny jest uczciwy.

23/3

Bogaty i biedny

10 2 Bez po篡tku s skarby 幢e nabyte, lecz sprawiedliwo嗆 wyrywa ze 鄉ierci.

15 Maj皻no嗆 bogacza jest mocn warowni, zag豉d n璠zarzy ich w豉sne ub鏀two.

22 B這gos豉wie雟two Pa雟kie wzbogaca, w豉sny trud niczego tutaj nie doda.

11 4 W dzie gniewu bogactwo jest bez po篡tku, sprawiedliwo嗆 wyrywa ze 鄉ierci.

16b Do maj徠ku dochodz odwa積i.

28 Kto ufa bogactwu — upadnie, jak li軼ie zazieleni si prawi.

13 7 Jeden udaje bogacza — nie maj帷 niczego, [inny] udaje n璠zarza — a op造wa w dobra.

8 Bogactwo okupem za 篡cie cz這wieka, lecz tyran pogr騜ek nie s逝cha.

11 Przepadnie bogactwo podst瘼nie zagarni皻e, a krok za krokiem zdobywane — ro郾ie.

23 安ie瘸 uprawa ubogich da wiele 篡wno軼i, maj徠ek niszczeje bezprawiem.

14 20 Ubogi niemi造 nawet najbli窺zemu, a bogacz ma wielu przyjaci馧.

15 16 Lepiej mie ma這 — z boja幡i Pa雟k, ni z niepokojem — wielkie bogactwo.

16 8 Lepiej mie ma這 篡j帷 sprawiedliwie, ni niegodziwie mie wielkie zyski.

18 11 Maj皻no嗆 bogacza jest mocn warowni, murem wysokim w jego mniemaniu.

23 P豉czliwie prosi ubogi, a bogacz twardo go zbywa.

19 1 Wi璚ej wart biedak, co 篡je uczciwie, ni g逝piec o ustach k豉mliwych.

4 Bogactwo zyskuje wielu przyjaci馧, biednego opuszcza najbli窺zy.

7 Biedaka wszyscy bracia nie lubi, tym bardziej najbli窺i stroni od niego; on szuka s堯w — ale ich nie ma.

20 21 Dziedzictwo w pocz徠ku pospiesznie zgarni皻e na ko鎍u jest bez b這gos豉wie雟twa.

21 6 Gromadzenie skarb闚 j瞛ykiem k豉mliwym, to wiatr 軼igany — szukanie 鄉ierci.

22 1 Lepszy szacunek ni wielkie bogactwo, lepsze uznanie ni srebro i z這to.

2 Spotykaj si bogacz i n璠zarz — Pan obydwu jest Stw鏎c.

7 Ubogimi kieruje bogaty, s逝g wierzyciela jest d逝積ik.

16 Uciska biedaka — to jego bogaci, bogacza wspiera — to wtr帷a go w bied.

27 7 Kto syty — depcze po miodzie, g這dnemu i gorycz jest s這dka.

24 Nie trwa na wieki bogactwo, ani na pokolenia — korona.

28 6 Wi璚ej wart biedak, co 篡je uczciwie, ni bogacz o drogach kr皻ych.

8 Odsetk i lichw powi瘯sza maj徠ek — to zbiera dla tych, co mi這sierni dla biednych.

11 M康ry jest bogacz w swych oczach, lecz przejrza go biedak rozumny.

22 Cz這wiek o z造m oku jest chciwy bogactwa, a nie wie, 瞠 bieda przyjdzie na niego.

29 13 Spotyka si biedny z ciemi瞛c, Pan obydwu oczy o鈍ieca.

Pracowity i leniwy

10 4 R瘯a leniwa sprowadza ub鏀two, r瘯a za pilnych wzbogaca.

5 Syn to m康ry, co w lecie gromadzi, a kto prze酥i czas 積iwa, ha鎟 okryty.

26 Czym ocet dla z瑿闚, a dym dla oczu, tym leniwy dla tych, kt鏎zy go wys豉li.

12 9 Lepiej by prostym, ale mie prac, ni pyszni si nie maj帷 chleba.

11 Kto ziemi uprawia, nasyci si chlebem, kto 軼iga u逝dy — z rozumu obrany.

24 R瘯a gorliwych zdob璠zie w豉dz, a le pracowa musi pod batem.

27 Lenistwo nie z這wi zwierzyny, ludzka pilno嗆 — cennym bogactwem.

13 4 Serce leniwego czeka bez skutku, a pilnych zamiary stale si spe軟iaj.

15 19 Jak 篡wop這t z ciernia, tak droga leniwych, 軼ie磬a uczciwych jest wyr闚nana.

16 26 G堯d robotnika pracuje dla niego, bo przymuszaj go usta.

18 9 Nawet ten, kto w pracy opiesza造, jest bratem niszczyciela.

19 2 I gorliwo嗆 niedobra przy braku rozwagi, b陰dzi, kto biegnie za pr璠ko.

15 Lenistwo pogr捫a w ospa這嗆, g堯d cierpi dusza niedba豉.

22a Bezczynno嗆 cz這wieka jest jego wyrzutem.

23b Kl瘰ka nawiedzi tego, kto lubi spa d逝go.

24 Leniwy wyci庵nie r瘯 do misy, ale do ust jej nie doprowadzi.

20 4 Nie pracuje leniwy w jesieni, wi璚 w 積iwa darmo szuka plonu.

13 Nie kochaj spania, by nie zubo瘸, miej oczy otwarte — nasycisz si chlebem.

21 5 Zamiary pracowitego [przynosz崧 zysk, a wszystkich 酥iesz帷ych si — bied.

17 Popada w n璠z, kto lubi hulanki, nie wzbogaci si, kto lubi oliw i wino.

25 Pragnienie u鄉ierca leniucha, bo jego r瘯om nie chce si pracowa.

22 13 Leniwy m闚i: Lew jest na drodze: zgin na 鈔odku ulicy.

26 13 Leniwy m闚i: Lwica na drodze, lew jest na miejscach otwartych.

14 Kr璚 si drzwi na zawiasach, a cz這wiek leniwy na 堯磬u.

15 Wyci庵n掖 leniwy sw r瘯 do misy, trudno mu j do ust doprowadzi.

16 Leniwy ma si za m康rzejszego ni siedmiu, co odpowiada rozumnie.

27 23 Troszcz si o potrzeby zwierz徠, zwracaj uwag na trzod.25 Wyros豉 trawa, pojawia si potraw, zbierze si g鏎skie siano: 26 owce na suknie dla ciebie, a koz造, by za pole zap豉ci; 27 do嗆 mleka koziego, by siebie utrzyma, <utrzyma sw鎩 dom> i wy篡wi swoje s逝膨ce.

28 19 Kto ziemi uprawia, nasyci si chlebem; kto 軼iga u逝d, nasyci si n璠z.

22 29 Widzisz bieg貫go w swoim zawodzie? B璠zie on sta przed obliczem kr鏊闚, a nie przed lud幟i prostymi.

Per造 M康ro軼i

14 4 Gdzie wo堯w brakuje — tam 興鏏 jest pusty, dzi瘯i mocy wo堯w plon jest obfity.

15 22 Brak rady unicestwia zamiary, udaj si one, gdzie wielu doradc闚.

16 25 Jest droga, co komu zdaje si s逝szna, a w ko鎍u prowadzi do zguby.

18 17 Pierwszy ma racj w swej sprawie, lecz przyjdzie przeciwnik i poprawi go.

18 Losem 豉godzi si spory i rozstrzyga pomi璠zy mo積ymi.

24 Na bli幡ich polega — to siebie zgubi, czasem przyjaciel przylgnie nad brata.

20 5 G喚bok wod plan w sercu cz這wieka, czerpie z niej cz這wiek przemy郵ny.

14 Marne, marne, krzyczy nabywca, lecz po odej軼iu [z nabytku] si chwali.

18 Na radzie ustalisz plany, wojn prowad roztropnie.

25 17 Stawaj rzadko w domu s御iada, by nie mia ci do嗆 i nie nabra wstr皻u.

27 1 Nie chwal si dniem jutrzejszym, bo nie wiesz, co dzie ci przyniesie.

10 Nie gard swoim i ojca przyjacielem, a w dniu kl瘰ki nie chod do brata, bo lepszy s御iad bliski ni brat daleki.

17 疾lazo 瞠lazem si ostrzy, a cz這wiek urabia charakter bli幡iego.

19 Oblicze odbija si w wodzie, a w sercu odbija si cz這wiek.

21 Czym dla srebra — tygiel, dla z這ta — piec, tym dla cz這wieka — pochwa豉.

29 21 Kto s逝g rozpu軼i za m這du, ten w ko鎍u z uporem si spotka.

24 10 Gdy s豉by w dniu nieszcz窷cia, to bardzo mierna twoja si豉.

30 15a Pijawka ma dwie c鏎ki: Przynie! Przynie!

Por璚zanie za innych

11 15 Kto za drugiego r璚zy, w z這 wpadnie, kto por璚za nie lubi — bezpieczny.

17 18 Niem康ry jest ten, kto daje por瘯 i kto przysi璕 r璚zy za bli幡iego.

20 16 Zabierz mu sukni, bo r璚zy za obcych, za nieznajomego — we zastaw!

27 13 Zabierz mu sukni, bo r璚zy za obcego, za nieznajomych — we zastaw!

 

Dar

11 24 Jeden jest hojny, a stale bogaty, a nad miar sk徙y zmierza do n璠zy.

25 Cz這wiek uczynny dozna nasycenia, obfitowa b璠zie, kto [bli幡ich] napoi.

26 Nar鏚 przeklina kryj帷ych swe zbo瞠, b這gos豉wi za tych, co je sprzedaj.

17 8 Dla daj帷ego — dar kamieniem szcz窷cia: gdziekolwiek si zwr鏂i, ma powodzenie.

18 16 Dar cz這wieka toruje mu drog i do mo積ych go prowadzi.

19 6 Wielu schlebia mo積emu, ka盥y jest bliski temu, kto daje.

17 Po篡cza [samemu] Panu — kto dla biednych 篡czliwy, za dobrodziejstwo On mu nagrodzi.

21 13 Kto uszy zatyka na krzyk ubogiego, sam b璠zie wo豉 bez skutku.

14 Dar potajemny u鄉ierza gniew, a z這嗆 najwi瘯sz — podarek w zanadrzu.

25 14 Chmury i wicher bez deszczu: kto chwali si darem k豉manym.

28 27 Kto daje ubogim — nie zazna biedy; kto [na nich] zamyka oczy, zbierze wiele przekle雟tw.

23/4

B鏬 Izraela

10 29 Pan oparciem ludzi prawych, dla czyni帷ych nieprawo嗆 jest zgub.

11 20 Obrzyd貫 dla Pana s serca przewrotne, On tych mi逝je, kt鏎ych droga prawa.

14 26 W boja幡i Pana jest pewna nadzieja, dla syn闚 swoich jest On ucieczk.

27 毒鏚貫m 篡cia jest boja潯 Pa雟ka, by side 鄉ierci unikn望.

15 3 Na ka盥ym miejscu s oczy Pa雟kie: dobrych i z造ch wypatruj.

8 Ofiara wyst瘼nych obrzyd豉 dla Pana, upodobaniem Jego s mod造 uczciwych.

9 Droga grzesznika obrzyd豉 dla Pana, kocha On mi這郾ika prawo軼i.

11 Szeol i Otch豉 s jawne dla Pana, o ile bardziej serca syn闚 ludzkich.

25 Pan rozwala dom pysznych, a miedz wdowy utwierdza.

26 Obrzyd貫 s Panu z貫 plany, lecz dobre s這wa s czyste.

29 Od nieprawych jest Pan daleko, modlitwy prawych On s造szy.

16 1 Cz這wiecze s zamys造 serca, odpowied j瞛yka od Pana.

2 W oczach cz這wieka czyste s wszystkie jego drogi, lecz Pan os康za duchy.

3 Powierz Panu swe dzie這, a spe軟i si twoje zamiary.

4 Wszystko celowo uczyni Pan, tak瞠 grzesznika na dzie nieszcz窷cia.

7 Gdy drogi cz這wieka s mi貫 Panu, pojedna On z nim nawet wrog闚.

9 Serce cz這wieka obmy郵a drog, lecz Pan utwierdza kroki.

11 Waga i szala to sprawa Pana, Jego dzie這 — ci篹arki we worku.

33 We fa責y sukni wrzuca si losy, ale Pan sam rozstrzyga.

17 3 Dla srebra — tygiel, dla z這ta — piec, a dla serc probierzem jest Pan.

15 Kto uwalnia 這tra i kto skazuje niewinnych: Pan do obu czuje odraz.

18 10 Pot篹n twierdz jest imi Pana, tam prawy si schroni.

19 21 Wiele zamierze jest w sercu cz這wieka, lecz wola Pana si zi軼i.

23a Boja潯 Pa雟ka prowadzi do 篡cia:

20 12 I ucho, co s造szy, i oko, co widzi, oba s dzie貫m Pana.

22 Nie m闚: Za z這 si odp豉c. Zdaj si na Pana: On ci wybawi.

24 Pan kieruje krokami cz這wieka, jak瞠by cz這wiek poj掖 w豉sn drog?

25 Pu豉pk ludzi — pochopne: Dar [Bogu], a namy郵aj si dopiero po 郵ubach.

27 Lamp Pa雟k jest duch cz這wieka: on g喚bi wn皻rza przenika.

21 2 Ka盥ego droga zdaje mu si prawa, lecz Pan os康za serca.

3 Post瘼owanie uczciwe i prawe milsze Panu ni krwawa ofiara.

30 Nie ma m康ro軼i ani rozumu, ni rady przeciwko Panu.

31 Na dzie bitwy osiod豉 si konia, ale zwyci瘰two zale篡 od Pana.

22 12 Oczy Pana strzeg rozs康ku, a niwecz mowy wiaro這mcy.

29 25 Strach przed cz這wiekiem to sid這, kto ufa Panu, bezpieczny.

26 Wielu szuka wzgl璠闚 u w豉dcy, lecz Pan os康zi ka盥ego.

W豉dca

11 14 Z braku rz康闚 nar鏚 upada, wybawienie, gdzie wielki doradca.

14 28 Chwa豉 to kr鏊a, gdy nar鏚 liczny, ubytek ludu — to zguba w豉dcy.

35 Rozs康nemu s逝dze kr鏊 jest przychylny, a gniew budzi [s逝ga] bezecny.

16 10 Na wargach kr鏊ewskich wyrocznia: jego usta w s康zie nie b陰dz.

12 Obrzyd貫 kr鏊om dzia豉nie nieprawe, bo tron si opiera na sprawiedliwo軼i.

13 Prawe usta kr鏊owi s mi貫, uczciwie m闚i帷ych on kocha.

14 Gniew kr鏊a to zwiastun 鄉ierci, u鄉ierzy go cz這wiek rozumny.

15 W pogodnym obliczu kr鏊a jest 篡cie, jego 豉ska jak chmura deszczowa na wiosn.

19 12 Jak ryk lwa, tak zagniewanie kr鏊a, jego 篡czliwo嗆 jak rosa na trawie.

20 2 Jak ryk lwa — tak zapalczywo嗆 kr鏊a, kto go rozgniewa, 篡cie nara瘸.

8 Gdy kr鏊 zasiada na tronie s璠ziowskim — wszelkie z這 rozprasza spojrzeniem.

26 Kr鏊 m康ry rozp璠za zbrodniarzy i ko這 na nich sporz康za.

28 ζskawo嗆 i sta這嗆 s stra膨 kr鏊a, tron oparty jest na 豉skawo軼i.

21 1 Serce kr鏊a w r瘯u Pana jak p造n帷a woda, On zwraca je, dok康 [sam] chce.

22 11 Kto kocha czystych sercem, kto ma wdzi瘯 na wargach — przyjacielem kr鏊a.

25 2 Chwa陰 Bo膨 — rzecz tai, chwa陰 kr鏊闚 — rzecz bada.

3 Wysoko嗆 niebios i g喚bia podziemia, i serca kr鏊闚 s niezbadane.

4 Od陰cz 簑瞠l od srebra, a rozb造郾ie z這tnikowi naczynie: 5 nieprawego usu sprzed kr鏊a, a sprawiedliwo嗆 jego tron umocni.

6 Nie b康 wynios造 u kr鏊a, nie stawaj na miejscu wielmo鄴w! 7 Niech raczej ci rzekn: Posu si wy瞠j!, ni瘺y ci mieli poni篡 przed mo積ym.

27 18 Str騜 drzewa figowego — spo篡wa jego owoc, czujny o pana — doznaje szacunku.

28 2 Przez zbrodnie kraju wielu jest w豉dc闚, lecz kto m康ry i roztropny trwa造 豉d zapewni.

15 Lwem rycz帷ym, zg這dnia造m nied德iedziem jest w豉dca wyst瘼ny nad biednym ludem.

16 Ksi捫 ubogi w rozs康ek bogaty jest w zdzierstwo, kto zysk闚 nieprawych nie znosi, dni swe przed逝瘸.

29 2 Gdy prawi przy w豉dzy — cieszy si nar鏚; nar鏚 wzdycha — gdy rz康zi wyst瘼ny.

4 Kr鏊 pa雟two umacnia sprawiedliwo軼i, niszczy je ten, kto podatkami uciska.

12 Je瞠li w豉dca zwa瘸 na k豉mstwa, to wszyscy dworzanie nieprawi.

14 Kr鏊 w rz康ach troskliwy o biednych tron sw鎩 umocni na zawsze.

Rodzice i dzieci

10 1b M康ry syn rado軼i ojca, strapieniem matki syn g逝pi.

13 24 Nie kocha syna, kto r霩gi 瘸逝je, kto kocha go — w por go karci.

15 20 M康ry syn rado軼i ojca, a matk gardzi syn g逝pi.

17 6 Koron starc闚 — synowie syn闚, a chlub syn闚 — ojcowie.

21 Kto zrodzi g逝pca, wiele ma zmartwie, nie cieszy si ojciec nicponia.

25 Zmartwieniem ojca syn niem康ry, gorycz — swej rodzicielki.

19 13a Strapieniem dla ojca — syn g逝pi.

18 鑿icz syna, dop鏦i jest nadzieja, nie uno si a do skrzywdzenia go.

26 Kto ojca zniewa瘸, a matk wyp璠za, jest synem bezecnym, zha鎟ionym.

20 11 Ju ch這pca mo積a pozna po zachowaniu, czy prawe i czyste b璠 jego czyny.

20 Temu, kto ojcu i matce z這rzeczy, w noc ciemn lampa zaga郾ie.

29 Rozmach jest chlub m這dzie篡, ozdob starc闚 — siwizna.

22 6 Wdra瘸j ch這pca w prawid豉 jego drogi, a nie zejdzie z niej i w staro軼i.

15 W sercu ch這pi璚ym g逝pota si mie軼i, r霩ga karno軼i wyp璠zi j stamt康.

28 24 Kto ojca lub matk ograbia m闚i帷: To nie grzech, jest wsp鏊nikiem zb鎩cy.

29 15 R霩ga i karcenie udziela m康ro軼i; ch這piec pozostawiony sobie jest wstydem dla matki.

17 Kar syna: k這pot闚 ci to zaoszcz璠zi i pociech twej duszy si stanie.

23 13 Karcenia ch這pcu nie 瘸逝j, gdy r霩g uderzysz — nie umrze. 14 Ty go uderzysz r霩g, a od Szeolu zachowasz mu dusz.

30 17 Oko, co ojca wy鄉iewa, gardzi pos逝chem dla matki — niech kruki nad rzek wydziobi lub niech je zjedz orl皻a!

Kobieta

11 16a S豉wy dost徙i urocza kobieta,

22 [Czym] w ryju 鈍ini z這ta obr帷zka, [tym] pi瘯na kobieta, ale bez rozs康ku.

12 4 Koron m篹a jest dzielna 穎na, a pr鏂hnic jego ko軼i — bezwstydna.

18 22 Kto znalaz 穎n — dobro znalaz i zyska 豉sk u Pana.

19 13b Rynn wci捫 ciekn帷 — k堯tliwa kobieta.

14 Dom i bogactwo dziedzictwem po przodkach, lecz 穎na rozs康na darem od Pana.

21 9 Lepsze mieszkanie w k帷ie dachu ni 穎na swarliwa i dom obszerny.

19 Lepiej mieszka w pustyni ni z 穎n k堯tliw, mrukliw.

22 14 Usta 穎n cudzych s do貫m g喚bokim: na kogo Pan si gniewa, ten tam wpadnie.

25 24 Lepsze mieszkanie w k帷ie dachu ni 穎na swarliwa i dom obszerny.

27 15 Rynna ciekn帷a stale w dzie d盥篡sty, podobna do 穎ny swarliwej. 16 Kto chce j wstrzyma, ten wiatr wstrzymuje lub zbiera oliw do r瘯i.

30 20 Tak post瘼uje cudzo這積ica: zjad豉, obtar豉 swe usta i rzek豉: 幢e nie zrobi豉m.

23/5

Mi這嗆 i nienawi嗆

10 12 Nienawi嗆 wznieca k堯tni, mi這嗆 wszelki b陰d ukrywa.

1112 Niem康ry, kto bli幡im pogardza, lecz rozumny umie [o nim] milcze.

17 Mi這sierny dobrze czyni sobie, a okrutnik dr璚zy samego siebie.

14 21 Kto bli幡im gardzi — ten grzeszy, szcz窷liwy — kto z biednym wsp馧czuje.

31 Kto ciemi篹y ubogiego, l篡 jego Stw鏎c, czci Go ten, kto si nad biednym lituje.

15 17 Lepsze jest troch jarzyn z mi這軼i, ni t逝sty w馧 z nienawi軼i.

16 6 Mi這嗆 i wierno嗆 g豉dz win, boja潯 Pa雟ka ze z造ch dr鏬 sprowadza.

17 9 Kto szuka mi這軼i, cudzy b陰d tai; kto spraw rozg豉sza, por騜nia przyjaci馧.

17 Przyjaciel kocha w ka盥ym czasie, a bratem si staje w nieszcz窷ciu.

22 9 B這gos豉wiony, czyj wzrok mi這sierny, bo chlebem dzieli si z biednym.

25 20 Jak p豉szcz zdejmowa w dzie mro幡y lub ocet wylewa na 逝g, tak pie郾i 酥iewa zn瘯anym.

21 Gdy wr鏬 tw鎩 豉knie, nakarm go chlebem, gdy pragnie, nap鎩 go wod — 22 瘸r ognia zgromadzisz na nim, a Pan ci za to zap豉ci.

27 5 Lepsza jest jawna nagana ni mi這嗆 tajona.

6 Razy przyjaciela — [znakiem] wierno軼i, poca逝nki wroga — zwodnicze.

Pokora i pycha

11 2 Przysz豉 wynios這嗆 — przysz豉 i ha鎟a, u ludzi skromnych jest m康ro嗆.

13 10 Skutkiem pychy stale s k堯tnie, u szukaj帷ych rady jest m康ro嗆.

15 33 Boja潯 Pa雟ka jest szko陰 m康ro軼i, pokora poprzedza s豉w.

16 5 Obrzyd貫 Panu serce wynios貫, z pewno軼i karania nie ujdzie.

18 Przed pora磬 — wynios這嗆, duch pyszny poprzedza upadek.

19 Lepiej by skromnym po鈔鏚 pokornych, ni 逝py dzieli z pysznymi.

17 5 Kto drwi z ubogiego, zniewa瘸 jego Stw鏎c, kto cieszy si z kl瘰ki, nie ujdzie karania.

18 12 Przed upadkiem serce ludzkie si wynosi, lecz pokora poprzedza s豉w.

21 4 Dumne oczy i serce nad皻e, [ta] pochodnia wyst瘼nych jest grzechem.

24 Pysza貫k, samochwa: nazywany szyderc dzia豉 z nadmiaru swej pychy.

22 4 Owocem pokory jest boja潯 Pa雟ka, bogactwo, szacunek i 篡cie.

29 23 Cz這wieka poni瘸 jego pycha, pokorny zdob璠zie uznanie.

J瞛yk

10 10 Kto okiem mruga — sprawia cierpienie, upadnie, kto wargi ma nierozs康ne.

11 盍鏚貫m 篡cia usta prawego, w ustach nieprawych przemoc si kryje.

18 Usta nieprawe nienawi嗆 ujawni, g逝pi, kto rozg豉sza nies豉w.

19 Nie uniknie si grzechu w gadulstwie, kto ostro積y w j瞛yku — jest m康ry.

20 J瞛yk prawego jest srebrem wybornym, a serce z造ch ma這 co warte.

21 Wargi sprawiedliwego prowadz wielu, lecz g逝pcy umr z nierozs康ku.

31 Niech m康ro嗆 wychodzi z ust prawych, j瞛yk przewrotny b璠zie wyrwany.

32 Wargi prawe lubi, co [Bogu] mi貫, a usta niewiernych — przewrotno嗆.

1113 Obm闚ca chodz帷 wyjawia tajemnice, duch wierny zamilczy o sprawie.

12 6 S這wa niewiernych — zasadzk na cichych, usta rzetelnych s dla nich ratunkiem.

14 Ka盥y si syci owocem swych ust, czyn r彗 cz這wieka odda mu zap豉t.

18 Nierozwa積ie m闚i — to rani jak mieczem, a j瞛yk m康rych — lekarstwem.

19 Prawdom闚ny j瞛yk trwa wieki, a chwilk — j瞛yk k豉mliwy.

22 Wstr皻ne dla Pana s usta k豉mliwe, lecz w prawdom闚nych ma upodobanie.

25 Smutek przygn瑿ia serce cz這wieka, rozwesela je dobre s這wo.

13 2 Z owocu swych ust spo篡wa si dobro, a gwa速em si syc przewrotni.

3 Kto ust swych strze瞠 — ten strze瞠 篡cia, kto usta rozwiera — zgubi sam siebie.

14 3 W ustach g逝piego r霩ga na jego pych, a wargi m康rych os這ni ich samych.

23 Ka盥y trud przynosi zyski, gadulstwo — jedynie bied.

15 1 Odpowied 豉godna u鄉ierza zapalczywo嗆, s這wo rani帷e pobudza do gniewu.

2 Z ust m康rych ludzi wiedza si s帷zy, usta niem康rych zion g逝pot.

4 Drzewem 篡cia jest j瞛yk 豉godny, z豉maniem na duchu — przewrotny.

23 Odpowied ust w豉snych cieszy cz這wieka, jak mi貫 jest zdanie stosowne!

16 23 Od serca m康rego i usta m康rzej, przezorno嗆 na wargach si mno篡.

24 Dobre s這wa s plastrem miodu, s這dycz dla gard豉, lekiem dla cia豉.

17 4 Nikczemnik zwa瘸 na wargi nieprawe, oszust s逝cha j瞛yka przewrotnych.

7 Nie przystoi g逝pcowi mowa wytworna, tym mniej mo積emu — warga k豉mliwa.

18 4 S這wa ust ludzkich s wod g喚bok, potokiem obfitym jest 廝鏚這 m康ro軼i.

6 Wargi g逝piego prowadz do k堯tni, jego usta wo豉j o razy.

7 Usta g逝piego s jego zgub, a wargi — pu豉pk na jego 篡cie.

8 S這wa donosiciela s jak smaczne k御ki: zapadaj do g喚bi wn皻rzno軼i.

20 Owocem ust nasyci cz這wiek wn皻rze, po篡wi si plonami swych warg.

21 砰cie i 鄉ier s w mocy j瞛yka, [jak] kto go lubi [u篡wa澕, tak i spo篡je ze owoc.

20 15 Jest z這to i obfito嗆 pere, lecz wargi rozumne — to rzecz drogocenna.

19 Obm闚ca wyjawia sekrety, zatem nie obcuj z gadu陰!

21 23 Strzeg帷 swych ust i j瞛yka, chroni si 篡cie przed uciskami.

28b Kto [umie] s逝cha, mo瞠 ci庵le m闚i.

25 11 Z這te jab趾a na sprz皻ach ze srebra — to s這wo m闚ione w czasie w豉軼iwym.

23 P馧nocny wiatr sprowadzi deszcz, a j瞛yk obm闚cy — gniew na twarzach.

26 2 Jak ptak, co ucieka, wr鏏el, co leci, tak nies逝szne przekle雟two — bez skutku.

18 Jak ten, co rzuca bezmy郵nie strza造, oszczepy i 鄉ier — 19 tak cz這wiek, co zwodzi bli幡iego i m闚i: To tylko dla 瘸rtu.

22 S這wa donosiciela s jak przysmaki: zapadaj do g喚bi wn皻rzno軼i.

23 Czym na garnku glinianym srebrna polewa, tym wargi pal帷e, a w sercu z這.

24 Ustami wr鏬 zwodzi — a w sercu kryje podst瘼.

25 Nie ufaj mi貫mu g這sowi, gdy siedem ohyd ma w sercu; 26 cho si zatai nienawi嗆 podst瘼nie, to z這嗆 si wyda na zgromadzeniu.

28 Fa連zywy j瞛yk nie znosi skrzywdzonych, usta przymilne powodem zguby.

27 2 Niech inny ci chwali — nie twe w豉sne usta, kto obcy — nie w豉sne twe wargi.

14 Kto rankiem g這郾o b這gos豉wi bli幡iego, policz mu to za przekle雟two.

28 23 Kto kogo strofuje, w ko鎍u 豉ski znajdzie bardziej ni j瞛yk, co schlebia.

29 5 Kto schlebia k豉mliwie bli幡iemu, na nogi mu sid豉 zastawia.

19 S這wami nie poprawi si s逝gi, bo rozumie, a nie odpowiada.

20 Widzia貫 cz這wieka gadatliwego? Wi璚ej nadziei w g逝pim ni w takim.

24 26 W wargi ca逝je, kto daje s逝szn odpowied.

30 10 Nie oczerniaj s逝gi przed panem, by ci nie przekl掖, by nie poni鏀 kary.

23/6

Panowanie nad sob

14 17 Cz這wiek porywczy pope軟ia g逝pstwa, a przebieg造 jest znienawidzony.

15 18 Cz這wiek gniewliwy wznieca k堯tnie, a cierpliwy spory 豉godzi.

28 Prawe serce rozwa瘸 odpowied, z這軼i buchaj usta wyst瘼nych.

16 28 Cz這wiek podst瘼ny wznieca k堯tnie, plotkarz por騜nia przyjaci馧.

29 Gwa速ownik zwodzi bli幡iego, prowadzi na drog niedobr.

32 Cierpliwy jest lepszy ni mocny, opanowany — od zdobywcy grodu.

17 1 Lepszy jest suchy k瘰 chleba w spokoju ni dom pe貫n biesiad k堯tliwych.

14 K堯tni zaczyna to da upust wodzie, nim sp鏎 wybuchnie — uciekaj!

19 Kto lubi k堯tnie, grzech lubi, kto podwy窺za bram, szuka zag豉dy.

18 1 Za 膨dz idzie odludek i z ka盥 rad wojuje.

19 Brat obra穎ny — trudniejszy do zdobycia ni miasto warowne, a k堯tnie — jak zawory w twierdzy.

19 11 Rozwa積y cz這wiek nad gniewem panuje, a chwa陰 jego — zapomnienie uraz.

19 Za mocny gniew nale篡 si grzywna, a chc帷 go wyrwa, jeszcze go wzmo瞠sz.

20 1 Szyderc jest wino, swarliw — sycera, ka盥y, kto tutaj b陰dzi, niem康ry.

3 Zaprzesta sporu — zaszczytem dla m篹a, bo ka盥y, kto g逝pi, wybucha.

22 10 Przep璠 szyderc, a k堯tnia ust徙i, ucichnie zatarg i potwarz.

25 Co oczy twoje spostrzeg造, 8 nie podawaj szybko do s康u, bo co zrobisz w ko鎍u, je瞠li zawstydzi ci bli幡i? 9 Sw鎩 sp鏎 z bli幡im za豉tw polubownie, lecz cudzych tajemnic nie zdradzaj, 10 by s逝chaj帷y ciebie nie zgani i nie przylgn窸a do ciebie nies豉wa.

15 Cierpliwo嗆 ugnie zwierzchnika, a j瞛yk 豉godny z豉mie ko軼i.

16 Znalaz貫 mi鏚 — tyle zjedz, ile trzeba, by si objad連zy nie zwr鏂i.

27 Niedobrze za wiele je嗆 miodu: a gardzenie wynios這軼i jest zaszczytne.

28 Miastem odkrytym, bez mur闚, jest cz這wiek nieopanowany.

26 17 Chwyta za uszy psa, kt鏎y biegnie — kto w cudze spory si miesza.

20 Bez drew zaga郾ie ognisko, bez donosiciela sp鏎 zniknie.

21 W璕iel dla 瘸ru, drwa dla ognia — a cz這wiek k堯tliwy — do wzniecania sporu.

27 4 Gwa速owny jest gniew, zapalczywo嗆 — nieub豉gana, a kto si ostoi przed zazdro軼i?

20 Szeol i zatrata niesyte, niesyte i oczy cz這wieka.

28 25 Chciwiec spory wywo逝je, kto ufa Panu — b璠zie nasycony.

29 22 Gniewliwy k堯tnie wszczyna, zapalczywy mno篡 grzechy.

Szcz窷cie

13 12 Przewlek貫 czekanie jest ran dla duszy, ziszczone pragnienie jest drzewem 篡cia.

19a Spe軟ione pragnienie ukoi dusz.

14 10 Serce zna w豉sn sw gorycz, obcy nie dzieli jego rado軼i.

12 Jest droga, co komu zdaje si s逝szn, lecz w ko鎍u prowadzi do zguby.

13 Serce si smuci i w 鄉iechu, a bole嗆 jest ko鎍em rado軼i.

30 砰ciem dla cia豉 jest serce spokojne, pr鏂hnieniem ko軼i jest nami皻no嗆.

15 13 Serce radosne twarz rozwesela, gdy smutek w sercu, i duch przygn瑿iony.

15 Wszystkie dni s z貫 dla nieszcz窷liwego, serce szcz窷liwe to uczta wieczysta.

30 Jasne oczy raduj serce, radosna nowina od鈍ie瘸 ko軼i.

16 20 Znajdzie szcz窷cie — kto zwa瘸 na przykazanie, kto Panu zaufa — szcz窷liwy.

17 20 Szcz窷cia nie zazna serce przewrotne, w z這 wpada — kto przewrotny w j瞛yku.

22 Rado嗆 serca wychodzi na zdrowie, duch przygn瑿iony wysusza ko軼i.

18 14 Duch ludzki zniesie chorob, lecz z豉manego ducha kt騜 d德ignie?

20 30 Pr璕i, rany lecz z這, a razy — g喚bie wn皻rzno軼i.

25 25 Jak zimna woda na gard這 spragnione, tak dobre wie軼i z dalekiej krainy.

27 8 Jak ptak, co uciek z gniazda, tak cz這wiek, co uciek z ojczyzny.

9 Olejki, pachnid這 — serce raduj i dobre s這wo przyjaciela, dzi瘯i radzie z duszy.

28 13 Nie zazna szcz窷cia, kto b喚dy swe ukrywa; kto je wyznaje, porzuca — ten mi這sierdzia dost徙i.

14 Szcz窷liwy m捫, gdy stale trwa w boja幡i; kto serce zatwardza — wpadnie w nieszcz窷cie.

Przys這wia numeryczne

30 15b Trzy rzeczy s nigdy nie syte, cztery nie m闚i: Do嗆: 16 Szeol, niep這dne 這no, ziemia wody niesyta, ogie, co nie m闚i: Do嗆.

18 Trzech rzeczy poj望 nie mog, a czterech nie znam: 19 drogi or豉 po niebie, drogi w篹a po skale, drogi okr皻u po morzu, drogi m篹czyzny u m這dej kobiety.

21 Pod trzema rzeczami dr篡 ziemia i czterech znie嗆 nie mo瞠: 22 pod niewolnikiem, gdy kr鏊em zostanie; pod g逝pcem, gdy je do syta; 23 pod pogardzan, gdy 穎n i pani zostanie; pod s逝g — dziedziczk po pani.

24 S na ziemi cztery istoty ma貫, lecz najrozumniejsze z m康rych: 25 lud mr闚czy, chocia bez si造, a w lecie nazbiera 篡wno軼i; 26 g鏎aliki, lud wprawdzie niemocny, ale w skale mieszkania zak豉da; 27 szara鎍za, kt鏎a cho nie ma kr鏊a, ca豉 wyrusza w porz康ku; 28 jaszczurka, co nie da si schwyci r瘯ami, a mieszka w pa豉cach kr鏊ewskich.

29 Trzy rzeczy krok maj wspania造, a cztery ch鏚 maj wynios造: 30 lew najdzielniejszy w鈔鏚 zwierz徠, przed niczym si nie cofa; 31 kogut, co dumnie chodzi w鈔鏚 kur; ko bojowy lub kozio, i kr鏊, z kt鏎ym jest lud [ jego].

6 16 Tych sze嗆 rzeczy w nienawi軼i ma Pan, a siedem budzi u Niego odraz: 17 wynios貫 oczy, k豉mliwy j瞛yk, r璚e, co krew niewinn wyla造, 18 serce knuj帷e z貫 plany, nogi, co biegn pr璠ko do zbrodni, 19 鈍iadek fa連zywy, co k豉mie, i ten, kto wznieca k堯tnie w鈔鏚 braci.

S這wa Agura

30 1 S這wa Agura, syna Jake z Massa. Mowa tego cz這wieka do Itiela, do Itiela i Ukala.

2 Jestem najg逝pszy z ludzi, nie mam ludzkiej zdolno軼i, 3 nie naby貫m m康ro軼i, wiedza 安i皻ego mi obca. 4 Kto wst徙i do nieba i zst徙i? Kto zebra wiatr w swoje gar軼ie? Kto wody owin掖 p豉szczem? Kto kra鎍e ziemi utworzy? Jakie jest jego imi? — A jakie syna? Wiadomo ci mo瞠?

5 Ka盥e s這wo Boga w ogniu wypr鏏owane, tarcz jest dla tych, co Do si uciekaj. 6 Do s堯w Jego nic nie dodawaj, by ci nie skara: nie uzna za k豉mc.

7 Prosz Ci o dwie rzeczy, nie odm闚 mi — prosz — nim umr: 8 K豉mstwo i fa連z oddalaj ode mnie, nie dawaj mi bogactwa ni n璠zy, 篡w mnie chlebem niezb璠nym, 9 bym syty nie sta si niewiernym, nie rzek: A kt騜 jest Pan? lub z biedy nie pocz掖 kra嗆 i imi mego Boga zniewa瘸.

Dzielna niewiasta

31 10 Niewiast dzieln kt騜 znajdzie? Jej warto嗆 przewy窺za per造. 11 Serce ma鹵onka jej ufa, na zyskach mu nie zbywa; 12 nie czyni mu 幢e, ale dobrze przez wszystkie dni jego 篡cia.

13 O len si stara i we軟, pracuje starannie r瘯ami. 14 Podobnie jak okr皻 kupiecki 篡wno嗆 sprowadza z daleka. 15 Wstaje, gdy jeszcze jest noc, i 篡wno嗆 rozdziela domowi, a obowi您ki — swym dziewcz皻om.

16 My郵i o roli — kupuje j: z zarobku swych r彗 zasadza winnic. 17 Przepasuje moc swe biodra, umacnia swoje ramiona. 18 Ju widzi po篡tek z swej pracy: jej lampa w鈔鏚 nocy nie ga郾ie. 19 Wyci庵a r璚e po k康ziel, jej palce chwytaj wrzeciono.

20 Otwiera d這 ubogiemu, do n璠zarza wyci庵a swe r璚e. 21 Dla domu nie boi si 郾iegu, bo ca造 dom odziany na lata, 22 sporz康za sobie okrycia, jej szaty z bisioru i z purpury. 23 W bramie jej m捫 szanowany, gdy w鈔鏚 starszyzny kraju zasi康zie.

24 P堯tno wyrabia, sprzedaje, pasy dostarcza kupcowi. 25 Strojem jej si豉 i godno嗆, do dnia przysz貫go si 鄉ieje. 26 Otwiera usta z m康ro軼i, na j瞛yku jej mi貫 nauki. 27 Bada bieg spraw domowych, nie jada chleba lenistwa.

28 Powstaj synowie, by szcz窷cie jej uzna, i m捫, a瞠by j s豉wi: 29 Wiele niewiast pilnie pracuje, lecz ty przewy窺zasz je wszystkie. 30 K豉mliwy wdzi瘯 i marne jest pi瘯no: chwali nale篡 niewiast, co boi si Pana. 31 Z owocu jej r彗 jej dajcie, niech w bramie chwal jej czyny. 31 Z owocu jej r彗 jej dajcie, niech w bramie chwal jej czyny.

Dzielna niewiasta jest alegori Izraela — wiernej ma鹵onki Jahwe.

 

 

 

 

 

 

na pocz徠ek strony
© 1996–2000 Mateusz